Serbest zaman doyumu, mutluluk ve algılanan sağlık ilişkisinde kültürel uyumun rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET DOĞAN
Danışman: Bülent Gürbüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın iki amacı vardır; birincil amaç, bireylerin serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algısı düzeylerindeki farklılıkları ortaya koymaktır. İkinci amaç ise, serbest zamanda kültürel uyum, serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algısı arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliyle test edilmesidir. Araştırmanın veri toplama süreci iki aşamalı gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, özgürce listeleme yöntemi kullanılarak çalışma grubundan son bir yıl içinde katıldıkları serbest zaman aktivitelerini listelemeleri istenmiştir. Araştırmanın bu bölümünü 180 (Ortyaş= 39.55±12.08) katılımcı oluşturmuştur. Özgürce listeleme yöntemi analiz sonucunda toplamda 45 serbest zaman aktivitesi listelenmiş, iyi bir serbest zaman yaşamı için kültürel anlamda fikir birliğinin (uzlaşma) olduğu görülmüştür. İkinci aşamada, "Serbest Zamanda Kültürel Uyum" (SZKU) kavramını ölçmek amacıyla özgürce listeleme yönteminden elde edilen aktiviteler 5'likert tipi derecelendirilerek katılımcılardan yanıtlamaları istenmiştir. "Serbest Zamanda Kültürel Uyum" (SZKU) ile birlikte, "Serbest Zaman Doyum Ölçeği" (SZDÖ), "Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Form" (OMÖ-K) ve "Sağlık Algısı Ölçeği" (SAÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın bu aşamasında 1278 (Ortyaş= 36.59±9.76) katılımcı yer almıştır. Verilerin analizinde (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) düzeylerindeki farklılıkları tespit etmek amacıyla, T-Test, ANOVA, MANOVA, Pearson Korelasyon, Regresyon testleri uygulanmıştır. Bununla birlikte, (SZKU), (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla oluşturulan araştırma modeli Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile incelenmiştir. Yapılan analiz sonuçları; 'cinsiyet', 'sosyal-kültürel kulüp üyeliği', 'fiziksel aktivite katılım sıklığı' ve 'serbest zaman aktivite katılım tercihi' değişkenlerine göre (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) ortalama puanlarında anlamlı farklılıklar göstermiştir. Korelasyon test sonucuna göre, (SZDÖ), (OMÖ-K) ve (SAÖ) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon sonuçları ise, katılımcıların (SZDÖ) ve (SAÖ), (OMÖ-K) düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğunu göstermektedir. Yapılan analiz sonuçları, serbest zaman aktivite katılımında ortak bir fikir birliğinin olduğunu ve Serbest Zamanda Kültürel Uyumun (SZKU) varlığını göstermiştir. Ayrıca Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analiz sonuçlarına göre, serbest zamanda kültürel uyumun serbest zaman doyumu üzerinde doğrudan anlamlı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, araştırma modeline ilişkin oluşturulan diğer hipotezlerin doğrulandığı görülmüştür. Sonuç olarak, katılımcıların serbest zaman doyumu, mutluluk ve sağlık algı düzeylerinin bazı değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği saptanmıştır. Bununla birlikte, Türkiye toplumunda serbest zamanda kültürel uyumun varlığı tespit edilmiş ve serbest zaman doyumunun bireylerin mutluluk ve sağlık algı düzeyleri üzerinde doğrudan ve dolaylı etkisi olduğu görülmüştür. Gelecek çalışmalarda kültür ve serbest zaman ilişkisine yönelik araştırmalar artırılabilir, serbest zamanda kültürel uyum kavramına ilişkin bir ölçme aracı geliştirilebilir. Anahtar Sözcükler: Serbest zamanda kültürel uyum, serbest zaman doyumu, mutluluk, sağlık algısı