Ortaöğretim Düzeyindeki Çocukların Okul Dışında Kalma Nedenleri ve Deneyimleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMAN ALMIŞ
Danışman: KASIM KARAKÜTÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı Türkiye'de ortaöğretim çağ nüfusunun okul dışında kalmasını etkileyen bireysel, toplumsal, ekonomik, kültürel ve mekansal değişkenleri belirlemek ve okul dışındaki çocukların okul dışında kalma sürecinde deneyimlediklerini onların görüşlerine dayalı olarak betimlemektir. Araştırmada karma yöntemli desenlerden olan "açımlayıcı sıralı desen" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda örgün eğitim dışında kalan nüfusun sosyoekonomik özelliklerini belirlemek amaçlanmıştır. Nicel veriler, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) 2003 yılı ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'nun 2011 ve 2016 yıllarında yaptığı Hanehalkı Bütçe Anketlerinden elde edilmiştir. Ortaöğretim çağındaki çocukların okul dışında kalma sürecini ve deneyimlediklerini ortaya çıkarmak için de nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden olan "olgubilim" deseni kapsamında yürütülmüştür. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden "maksimum çeşitlilik örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Nitel veriler, okul dışında kalmış 36 kişiyle yapılan bireysel ve odak grup görüşmelerinden elde edilmiştir. Görüşmelerde araştırmacının oluşturduğu yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin çözümlemesinde, bağımlı değişken ikili ve kesikli olduğu için Binary lojistik regresyon kullanılmıştır. Nitel verilerin çözümlemesinde ise betimsel çözümleme yaklaşımı benimsenmiş, daha ayrıntılı verilerin çözümlenmesinde ve değerlendirilmesinde ise içerik çözümlemesi kullanılmıştır. Üç yıla ilişkin analizlerde cinsiyet, yerleşim birimi (kır-kent), sağlık güvencesi, engel durumu, anne ve baba eğitim düzeyi ile hanehalkı büyüklüğü değişkenlerinin okul dışında kalmayı anlamlı şekilde yordadığı, ancak kişi başı yıllık gelir değişkeninin yalnızca 2016 verilerinde anlamlı yordayıcı olduğu bulunmuştur. Sağlık güvencesi, engel durumu, anne ve baba eğitim düzeyi, hanehalkı büyüklüğü ve kişi başı yıllık gelir değişkenlerinin cinsiyete ve yerleşim yerine göre okul dışında kalmada etkili yordayıcılar olduğu bulunmuştur. Görüşmelerden bireysel, ailesel, kültürel, eğitimsel ve toplumsal etmenlerin okul dışında kalma sürecindeki belirleyicilikleri ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Okul dışında kalma, okul terk, eğitim hakkı.