Okul müdürlerinin mentörlük becerileri ile okul iklimine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DEMET İRBAN
Danışman: İnayet Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Bursa, Eskişehir, Bilecik illeri kamu ilkokullarında görev yapmakta olan müdürlerin ve öğretmenlerin okul müdürlerinin mentörlük becerileri ve okul iklimine ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve okul müdürlerinin mentörlük becerileri ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi sınamaktır. Araştırma, karma yöntem araştırmasında "yakınsayan paralel desen"de yürütülmüştür. Araştırmanın nicel bölümünde genel tarama ve ilişkisel tarama modeli, nitel bölümünde ise "temel yorumlayıcı desen (temel nitel araştırma deseni)" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Bursa, Eskişehir ve Bilecik illerinin merkez ilçelerinde yer alan kamu ilkokullarında görev yapan 173 okul müdürü ve 414 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel bölümünün çalışma grubunu ise Bursa, Eskişehir, Bilecik illerinin merkez ilçelerinde yer alan kamu ilkokullarında görev yapan 15 okul müdürü ve 18 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin Mentörlük Becerileri Ölçeği" ve "Okul İklimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel veriler ise yine araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış "Okul Müdürlerinin Mentörlük Becerileri ve Okul İklimi Görüşme Formu" kullanılarak gerçekleştirilen görüşmelerle elde edilmiş ve görüşmeler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Nicel verilerin analiz sonuçlarına göre okul müdürleri mentörlük becerilerini yüksek düzeyde sergilemektedirler. Okul müdürleri, mentörlük becerilerini sırasıyla en fazla etkili iletişim ve destek sağlama, planlama ve mesleki gelişime katkı, en az ise izleme ve değerlendirme alanında sergilemektedir. Okul müdürleri öğretmen görüşlerine oranla, kendi mentörlük becerilerini anlamlı olarak daha fazla sergilediklerini düşünmektedir. Okul müdürleri ve öğretmenlerin genel okul iklimi algıları çoğunlukla olumludur. Müdürler çalıştıkları okulun iklimini öğretmenlere oranla anlamlı olarak daha olumlu bulmaktadır. Müdürler ve öğretmenler okul ikliminde okuldaki ilişkiler, öğrenme ortamı ve okul güvenliğini görece daha yeterli bulurken okulun fiziki çevresi en yetersiz buldukları boyut olup orta düzeyde yeterli bulmaktadırlar. Okul müdürlerinin mentörlük becerileri ile okul iklimi arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Nitel analiz sonuçlarına göre araştırmaya katılan öğretmenlerin okul müdürlerinin mentörlük becerilerine ilişkin verdikleri olumlu görüşler; iyi bir yönetici olması, çalışkan, anlayışlı, samimi, pozitif, yapıcı ve öğretmenlere destek olması, huzurlu bir ortam sağlaması şeklindeyken, verdikleri olumsuz görüşler ise müdürlerinin öğretmenlerin fikirlerine önem vermemesi, liyakatsiz olmaları, adil ve eşit davranmamaları, mobbing yapmaları, liderlik yönlerinin zayıf, vizyonlarının dar olduğu, motivasyon sağlamada yetersiz olduğu, empati ve iletişim becerilerinin zayıf olduğu şeklindedir. Müdür ve öğretmenler çalıştıkları okul iklimine yönelik olarak, okullarındaki ilişkileri çoğunlukla samimi ve iyi ilişkiler şeklinde değerlendirmekte, okullarını genel olarak güvenli bulmakta, okulun fiziki çevresini ise daha çok kullanışsız ve yetersiz bulmaktadırlar. Sonuçlar ele alındığında MEB tarafından okul müdürlerinin mentörlük becerilerini geliştirecek mentör müdür eğitimi programları düzenlenebilir. Mentör müdürlerle meslekte yeni müdürler eşleştirilebilir. Okul müdürlerinin izleme ve değerlendirme alanındaki mentörlük becerilerini geliştirmek için sınıf gözlemi ve ders denetimlerine yönelik hizmet içi eğitimler verilebilir. Müdürler öğretmenlere kişisel vizyon oluşturma ve kariyer planlarını geliştirme konusunda daha fazla yardımcı olabilirler. Müdürler öğretmenlerle olumlu ve yapıcı ilişkiler kurmalı, onlara düzenli ve yapıcı geri bildirimler vermeli, onları karar verme sürecine dahil etmeli ve onların profesyonel gelişimlerine yardımcı olmalıdır. Okul müdürleri öğretmenlerle ilişkilerinde tarafsız olmalı, adil bir ortam sağlamalı, huzurlu bir okul ortamının oluşmasına öncülük etmelidir. MEB tarafından okulların fiziki imkanları iyileştirilmeli, okullara ihtiyaçlarına göre ödenek ayrılmalı, her okul standart hale getirilmelidir. Okul müdürlerinin mentörlük becerilerinin farklı değişkenlerle ilişkisini inceleyen çalışmalar yapılabilir. Bunun sonucunda okul müdürlerinin yetiştirilmesine, seçilmesine ve atanmasına yönelik strateji ve politikalar geliştirilebilir.