Ballota acetabulosa (L.) benth. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NUR YAZGAN
Danışman: BETÜL SEVER YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ballota türleri Lamiaceae familyasından Akdeniz çevresinde yetişen bitkiler olup halk arasında ve modern tıpta kullanılmaktadır. Türkiye?de doğal olarak yetişen 12 Ballota türünden biri olan Ballota acetabulosa, dünyada da geniş bir habitat içerisinde yetişen, çok yıllık bir bitkidir. Bu tez kapsamında Ballota acetabulosa?nın farmakopeye uygunluğu, fitokimyasal içeriği ve uçucu yağı ile uçucu yağın antioksidan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. İzmir?den toplanan B. acetabulosa?nın toprak üstü kısımları araştırılarak makroskobik, mikroskobik analiz, kurutmada kayıp, toplam kül ve toplam orto-dihidroksisinnamik asit miktar tayini analizleri uygulanmıştır. Sonuçlar Avrupa Farmakopesi 7.2?deki Ballota nigra monografına göre değerlendirilmiş ve bitkinin bu spesifikasyonlara benzer sonuçlar verdiği gösterilmiştir. Yapılan fitokimyasal araştırmalar sonucunda B. acetabulosa herbasının asetonlu ekstresinden kolon kromatografileri ile 2 bileşik izole edilmiştir. Bu bileşiklerin yapıları çeşitli spektral yöntemler ile saptanmıştır. İzole edilen bileşiklerin sterol yapısındaki ß-sitosterol ile stigmasterol olduğu sonucuna varılmıştır. Ballota acetabulosa herbasının uçucu yağ kompozisyonu araştırılmış, majör uçucu yağ bileşeni olarak spatulenol bulunmuştur. Bitkinin toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağın gösterdiği antioksidan aktivite, MDA yöntemi kullanılarak tayin edilmiştir. Bitkinin uçucu yağının MDA değerleri üzerinde düşük ölçüde etkinlik gösterdiği belirlenmiştir. Kontrol grubunun, uçucu yağdan daha yüksek antioksidan aktivite gösterdiği saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Antioksidan aktivite, Ballota acetabulosa, farmakope analizi, sterol izolasyonu, uçucu yağ.