YETİŞKİN KADINLARIN PİŞİRME VE YİYECEK HAZIRLAMA BECERİLERİ İLE BESLENME OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, beslenme ve diyetetik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA AKBULUT
Danışman: Funda Pınar Çakıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Pişirme becerileri, yemek hazırlama ile ilgili mekanik ve fiziksel yetenekler olarak tanımlanırken; yiyecek hazırlama becerileri besinlerin satın alınması, hazırlanması ve pişirilmesi süreçlerini kapsamaktadır. Beslenme okuryazarlığı kavramı ise bireylerin sağlığını geliştirmek için beslenmeyle ilgili temel bilgi ve hizmetlere erişme, anlama, yorumlama ve uygulama yeteneğidir. Beslenme okuryazarlığı ve pişirme becerileri beslenme kalitesini artırabilmekte ve bireyleri sağlıklı beslenmeye teşvik edebilmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı bireylerin pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile beslenme okuryazarlığı düzeyini değerlendirmek ve bu iki kavram arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Çalışma, Ocak 2024-Mayıs 2024 tarihleri arasında Eskişehir Tepebaşı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvuran, 20-64 yaş arasında gönüllü 330 kadın katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle anket formu kullanılarak toplanmış; kişisel değerlendirme formu, Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri Ölçeği (PB ve YHB) ve Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) ile değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi, SPSS programı aracılığıyla parametrik olmayan testlerle gerçekleştirilmiştir. Eğitim düzeyi yüksek, daha genç ve çalışan kadınların beslenme okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca evli ve çocuk sahibi katılımcıların pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin daha yüksek olduğu ve yemek pişirme sıklığı ve yemek pişirmeyi sevme durumunun bu beceriler üzerinde anlamlı etkileri olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuçlar, pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin, beslenme okuryazarlığı ile ilişkili olduğunu ve bu becerilerin geliştirilmesinin sağlıklı beslenme alışkanlıklarını teşvik edebileceğini göstermektedir. Çalışma, pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin geliştirilmesinin, beslenme eğitimi programları aracılığıyla toplum sağlığını iyileştirmede etkili bir strateji olabileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesi için pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile beslenme okuryazarlığı düzeylerinin artırılmasının önemli bir rolü olduğunu ortaya koymaktadır.