ANNELERİN SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYİNİN YENİDOĞAN TARAMALARI HAKKINDA BİLGİ VE TUTUMLARI ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Selma ÖZTÜRK
Danışman: Tufan Aslı Sezer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, annelerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutumları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla tek merkezli, tanımlayıcı-korelasyonel ve kesitsel tasarımda yürütülmüştür. Ankara ilinde bulunan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Uygulama ve Araştırma Hastanesi Kadın Doğum Hastanesi doğum sonu servisinde 20 Eylül 2024-20 Şubat 2025 tarihleri arasında postpartum dönemdeki 160 anne ile yürütülmüştür.Araştırma verileri araştırmacı tarafından hazırlanan ebeveyn tanıtıcı form, sağlık okuryazarlığı ölçeği ve yenidoğan taramaları hakkında anne bilgi ve tutumları ölçeği kullanılarak toplanılmıştır.Ölçekler arasındaki ilişkinin incelenmesinde spearman korelasyon analizi, sağlık okuryazarlığı düzeyinin bilgi ve tutum üzerindeki yordayıcı etkisi çok değişkenli regresyon analizi ile test edilmiştir. Ayrıca sağlık okuryazarlığı ile bilgi ve tutum arasındaki ilişkilerin yapısal boyutunu test etmek amacıyla yol analizi yapılmıştır. Çalışmada annelerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin orta-üst düzeyde (94,55±13,46) olduğu bulunmuştur. Annelerin yenidoğan taramaları konusundaki bilgi ve tutumları orta düzeyde (37,23 ± 3,7) bulunmuştur. Annelerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin, yenidoğan taramaları hakkındaki genel bilgi ve tutumları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur (β =0,17, p=0,032). Sağlık okuryazarlığının, annelerin yenidoğan taramalarına ilişkin tutumları üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğu (β=0,23, p=0,003) ve bilgi düzeyi üzerinde de anlamlı ve oldukça yüksek bir etkisi olduğu bulunmuştur (β=0,30, p<0,001). Ayrıca annelerin eğitim düzeyinin hem sağlık okuryazarlığı hem de yenidoğan taramaları konusundaki bilgi ve tutumları üzerinde etkili bir faktör olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; annelerin eğitim düzeylerini yükseltmeye yönelik toplumsal politikaların desteklenmesi, sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi ve yenidoğan taramalarına yönelik farkındalık çalışmalarının daha etkili hale getirilmesi önerilmektedir.