Türkiye’de Barınma Hakkının Finansallaşması ve Örnek Ülke İncelemeleri: Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Afrika Cumhuriyeti, Meksika

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALUK KURTULUŞ

Danışman: Tayfun Çınar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, neo-liberal politikaların Türkiye'de konutun finansallaşmasına olan etkisi incelenmiştir. 20. yüzyılın son çeyreğinde baskın hale gelen neo-liberal politikalar, finansal liberalizasyonu salık vererek sermayenin küresel düzeyde serbestçe dolaşımını mümkün kılmıştır. Bu gelişme ülkelerin konut politikalarını derinden etkilemiştir. Türkiye'nin 2001 krizinden sonra ticaret ve sermaye akımları yoluyla dünya ekonomisine entegrasyonu, yabancı sermayenin ülkeye girişini arttırmıştır. Ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlarının yarısı finans ve gayrimenkul sektörlerine yönelmiştir. Bu süre zarfında inşaat sektöründe önemli bir büyüme yaşanmıştır. Büyüme, konut finansmanının piyasalaşması ile desteklemiştir. Dahası inşaat faaliyetlerindeki artış, TOKİ aracılığıyla istikrarlı bir devlet politikası olarak da sürdürülmüştür. Kurum, konut tedarik sistemini enformel yapılanmaları dışarıda bırakacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Aynı zamanda geliştirdiği sosyal konutlarla dar gelirli nüfusu ipotek piyasasına çekerek hanehalkı borçlanmasına dayalı sermaye birikiminin önünü açmıştır. Sosyal konutların üretimi ise piyasa değeri yüksek kentsel arsaların satışından elde edilen gelirle finanse edilmiştir. Tüm bu gelişmeler inşaat ve gayrimenkul sektörleri ile finans sektörünün birbirine bağımlılığını arttırmıştır ve iç finansallaşmanın gerçekleşmesini sağlamıştır. Diğer bir ifadeyle devletin konut arzına müdahalesi, kentsel arazinin ve konutun metalaşmasının önünü açarak finansallaşma için uygun koşulları oluşturmuştur. Bu sürecin somut çıktısı ise konut fiyatlarında yaşanan enflasyona bağlı olarak konutun yatırım aracına dönüşmesidir.