Sermaye piyasalarında aracısızlaşma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSA AYYILDIZ
Danışman: YALÇIN KARATEPE
Özet:Ayyıldız, Musa, Sermaye Piyasalarında Aracısızlaşma, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Yalçın Karatepe, 122 s. ÖZET Bilgi ve iletişim teknolojilerinin son yularda gösterdiği gelişmeler, üreticiler ile tüketicilerin birbirlerine doğrudan doğruya ulaşarak işlem yapmalarını mümkün hale getirmiştir. Bu durum aracılara duyulan ihtiyacın azalmasına ya da tamamen ortadan kalkmasına yol açmıştır. Yaşanan bu süreç "aracısızlaşma" olarak adlandırılmaktadır. Fiyat oluşum mekanizmasının aynı kalacağı varsayımı altında aracılık sadece maliyet getiren bir fonksiyondur ve bilgi iletişim teknolojileri ile kolayca ikame edilebilir. Ancak aracılık, üreticiden aldığı bilgi ve ürünleri değiştirmeden aktaran basit bir mekanizma değildir. Aracılar, sözkonusu bilgi ve ürünlerin değerini etkileyen bir takım hizmetler de sunmaktadır. Bu durum tam bir aracısızlaşma olmamasının en büyük nedeni olarak değerlendirilmektedir. Yaşanan bu gelişmelerin aracısızlaşma değil, geleneksel aracıların bazı fonksiyonlarını kaybetmesi, bazı fonksiyonlarının ise değişmesi şeklinde anlaşılması gerektiği de savunulmaktadır. Sermaye piyasalarında alım satıma konu araçların değeri, büyük ölçüde ihraççının performansı tarafından belirlendiğinden, bilgi akışı özel bir öneme sahiptir. Dolayısıyla bilgi akışını değiştiren her teknolojik gelişme sermaye piyasalarını da etkilemektedir. Bu çerçevede bilgi taşıyıcılar olarak sermaye piyasalarındaki aracıların rolü de sorgulanmaktadır. Sermaye piyasaları, fonların el değiştirdiği piyasalardır. Bu fonları isteyenler (ihraççılar) ile sunanlar (yatırımcılar) arasındaki tedarik zincirindearacı kurumlar, bankalar, kurumsal yatırımcılar ve borsalar yer almaktadır. Bilgi iletişim teknolojileri sayesinde bireysel yatırımcılar ile ihraççıların sözkonusu aracıları atlatıp atlatamayacağı merak konusudur. Ancak finans piyasalarında aracılığın en önemli varlık nedeni, asimetrik bilgi sorunu olduğundan, teknolojik imkanlar bu sorunu ortadan kaldırabildiği ölçüde aracısızlaşmadan söz edilebilir. Uygulama, sermaye piyasalarında henüz bu düzeyde bir değişimin olmadığını, "sadece emir ileten aracı kurumlar" da olduğu gibi aracıların belirli fonksiyonlarının kısmen kaybolduğunu, kısmen de yeni türde aracılar tarafından üstlenildiğini göstermektedir. Türkiye sermaye piyasalarına bakıldığında hisse senedi işlemlerinin neredeyse tamamının bireysel yatırımcılarca gerçekleştirildiği ve aracı kurumların danışmanlık hizmetinden çok emir iletme işlevinin kullanıldığı görülmektedir. Bu veriler geleneksel aracıların by-pass edilmesi için güçlü bir zemin oluşturduğu halde, uygulamada yatırımcıların buna fazla rağbet etmediği gözlenmektedir. Bu durum, aracısızlaşma konusundaki evrensel sorunlar kadar, Türkiye piyasalarının yeniliğinden ve henüz yeterli olgunluğa erişmemiş olmasından da kaynaklanmaktadır.