Futbol hakemlerinin kararları üzerinde seyirci sesinin etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEM SATMAN
Danışman: SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Satman, Cem, Futbol Hakemlerinin Kararları Üzerinde Seyirci Sesinin Etkisininİncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş, 80 s.Bu araştırmanın genel amacı, futbol hakemlerinin kararlarında etkili olabilecekkalabalık seyirci topluluğunun sesinin, hakemlik deneyiminin ve hakemlik seviyesideğişkenlerinin incelenmesidir. Bu genel amaçla, Ankara Bölgesinde bulunan 149hakeme ulaşılmıştır. Hakemler, bu araştırma için araştırmacı tarafından özel olarakhazırlanan deneysel ortama alınmışlardır. Deneysel ortamda hakemlerin vereceklerikararları incelemek için, Türkiye Süper Ligi ile Avrupa'daki farklı ülkelerinprofesyonel futbol liglerinde 2000-2004 yılları içerisinde oynanan maçlardan 18pozisyon seçilmiştir. Gerçek futbol maçlarından seçilen bu pozisyonlar hakemlere seslive sessiz olmak üzere iki farklı koşulda sunulmuştur.Araştırma grubunda yer alan 149 hakemin 59'u profesyonel liglerde, 90'ı amatörliglerde görev yapmaktadır. Hakemler deneyimlerine göre iki kategoriye ayrılmışlardır.Hakemlik geçmişleri 1-4 yıl arasında olanlar ?deneyimsiz hakem? olarak, hakemlikgeçmişleri 5 yıl ve üzerinde olanlar ise ?deneyimli hakem? olarak kategorilendirilmiştir.Hakemler klasmanlarına göre de ?profesyonel? ve ?amatör? olmak üzere iki kategoriyeayrılmaktadırlar.Araştırma grubundaki hakemlerin yaklaşık yarısı (n=74), sunulan pozisyonlarımaçtaki seyircilerin seslerinin de duyulabildiği ?sesli koşul?da, diğer yarısı ise (n=75)seyirci sesinin duyulmadığı (sesin araştırmacı tarafından kasıtlı olarak kesildiği) ?sessizkoşul?da izlemiştir.Bu yapılan araştırmada, hakemlerin sesli ve sessiz ortamlarda verdiklerikararlar arasında genel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı bulgusuna varılmıştır.Ancak çapraz tablolar incelendiğinde, .05 düzeyinde anlamlı olmayan farklılıklararastlanmıştır.Genel olarak, deneyimli ve deneyimsiz olarak sınıflandırılan hakemlerinverdikleri kararlar arasında anlamlı farklılıklara rastlanmamıştır. Ancak çapraztablolar incelendiğinde Deneyimsiz hakemlerin 12 pozisyonda ?ihlal yok? kararını veripoyunu devam ettirme bakımından deneyimlilere göre daha fazla oranda yer aldıklarıgörülmüştür..Hakemlerin müsabaka yönettikleri liglere göre sınıflandırılıp yapılan analizdeise, profesyonel liglerde görev yapan hakemlerin, amatör liglerde görev yapanhakemlere göre kart göstermeye daha eğilimli oldukları bulgusuna erişilmiştir. Ayrıcaamatör liglerde görev yapan hakemler, yüzdelik olarak anlamlı farklılık olmasa dapozisyonların genelinde `İhlal yok' veya `ihlal var kart gerekmez' seçeneğini daha fazlaseçme eğilimindedirler. Amatör liglerde görev yapan hakemlerin büyük kısmı aynızamanda deneyimsiz hakemler kategorisinde de yer aldıklarından, bu bulgu deneyimli-deneyimsiz hakemlerin kararlarından elde edilen sonuçları desteklemektedir.Hakemlerin pozisyonları sesli ve sessiz izlemelerine göre sınıflandırıldığıanalizdeki çapraz tablolarda ise, pozisyonları sesli olarak izleyen hakemlerinpozisyonlarda, pozisyonları sessiz olarak izleyen hakemlere göre daha fazla kartgösterdikleri görülmüştür.Pozisyonları sesli ve sessiz izleyen hakemlerin oyunu durdurma eğiliminebakıldığında, sesli ortamda pozisyonları izleyen hakemlerin sessiz ortamda izleyenleregöre oyunu durdurmaya daha çok eğilimli oldukları görülmüştür. Bu sonuç da dahaönce belirtilen sesli ortamda maçı izleyen hakemlerin daha katı cezalandırma eğilimindeolduklarını desteklemektedir.Bu bulgular, deneyimli veya profesyonel liglerde görev yapan hakemlerin oyundagerginlik arttığında oyunu durdurup ortamı sakinleştirme eğiliminde olduklarınıngöstergesi olarak kabul edilebileceği gibi, deneyimsiz ya da amatör ligde görev yapanhakemlerin oyunu durdurmaktan çekindiklerinin bir göstergesi olarak da kabuledilebilir. Bu görüşten yola çıkılarak deneyimli hakemlerin deneyimle beraber oyunundurması gerektiğine kanaat getirme eğilimlerinin daha güçlü olduğu görüşü ortayaatılabilir.