P&I kulüp sigortalarında doğrudan dava hakkı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASAF GÖKTUĞ AKDERE
Eş Danışman: İSMAİL DEMİR, HAKAN KARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya ticaret hacminin önemli bir bölümünü oluşturan deniz ticaretinde rizikoların oldukça yüksek miktarlı olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, deniz ticaretinde söz konusu riskleri sigorta vasıtası ile güvence altına almanın donatanlar başta olmak üzere deniz ticaretinin ilgilileri bakımından önemi yadsınamaz. Deniz sigortaları, genel olarak tekne ve makine sigortası (hull and machinery insurance), yük sigortası (cargo insurance) ve sorumluluk sigortası (liability insurance) olarak sınıflandırılmaktadır. Deniz sigortasının bir türü olan kulüp sigortası ise tekne sigortası teminatının dışında kalan, üye donatanın üçüncü şahıslara karşı doğan sorumluluk ve masraflarını, karşılıklı sigorta ilkeleri gereğince sigortaladığı bir deniz sigorta sözleşmesi türü olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği üzere, sorumluluk sigortalarında sigorta ettirenin, üçüncü kişilere verdiği zararlar nedeniyle malvarlığında meydana gelen azalma teminat altına alınmaktadır. Sorumluluk sigortalarında zarar gören bu kişilerin tazminat haklarını daha hızlı ve etkin bir şekilde elde edebilmeleri için en önemli hukukî enstrüman doğrudan dava hakkıdır. Doğrudan dava hakkı ise, Sigortalının eylemlerinden zarara uğrayan üçüncü kişi konumundaki zarar görenin zararının hızlı ve etkili bir şekilde tazmini için zarar görenlerin doğrudan sigortacıya (kulüp sigortalarında kulüplere) başvurmasına sağlayan hak olarak tanımlanmaktadır. Denizcilik sektörü açısından oldukça önem arz eden kulüp sigortası, İngiltere'de ortaya çıkmış ve zaman içerisinde zorunlu sigorta uygulamalarını içeren uluslararası sözleşmelerin de etkisi ile tüm dünya deniz filosunun önemli bir bölümünü teminat altına alır hale gelmiştir. Ancak, Ülkemiz bu sigorta türünün hem teoriği hem de pratiği bakımından yeterli gelişimi gösterememiştir. Her ne kadar, son yıllarda Türk P&I şirketinin kurulması ile kulüp sigortaları pazarında Ülkemizin etkinliğinin artırılması hedeflense de, bu sigorta türü bakımından İngiltere'nin ve dolayısıyla Ortak Hukuk (Common Law)'un etkisi bu gelişimi gösterememenin önemli sebeplerindendir. Şüphesiz, doğrudan dava hakkının kulüp sigortalarında uygulanmasının genel olarak incelendiği tezimizde de bu etkinin doğrudan dava hakkının kullanımı çerçevesinde ele alınmıştır. Dolayısıyla tezde, İngiliz kültürünün yerleştirdiği kulüp sigortası uygulamasının Ülkemizin de içerisinde bulunduğu bir kısım Kıta Avrupası (Civil Law) hukuk sitemini benimseyen ülkeler ile bazı Ortak Hukuk (Common Law) ülkelerinde zararlarını doğrudan dava hakkını kullanarak tazmin etmek isteyen üçüncü kişilerin tazminatına kavuşmaları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, İngiliz hukukunun klasik yaklaşımını sergileyen İngiliz mahkemesinin "Çepnioğlu" kararı ile Kıta Avrupası sisteminin klasik yaklaşımını sergileyen Avrupa Adalet Divanı'nın "Assens Havn" kararı analiz edilmiştir.