İlkokul İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersi öğretim programı'nın Stake'in ihtiyaca cevap verici modeliyle değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYLAN ULAŞ
Danışman: Fatma Mizikaci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı ilkokul İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı'nın, Stake'in İhtiyaca Cevap Verici Değerlendirme Modeli kullanılarak katılımcıların ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirmektir. Programın değerlendirilmesinde elde edilen verilerin çeşitlendirilmesi amacıyla ders kitabının, öğretim programıyla arasındaki uyum incelenmiştir. Yürütülen bu çalışmada nitel araştırma yönetimi kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırma bütüncül çoklu durum çalışması şeklinde yürütülmüştür. İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı bütüncül durum olarak belirlenmiştir. Bütüncül bir durumun altında öğretmenlerin görüşleri, öğrencilerin görüşleri ve ders kitabıyla öğretim programının uyumu kendi içlerinde birer durum olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda araştırmanın çalışma grubunu, Ankara'nın dört farklı sosyoekonomik düzeydeki ilçelerinden 11 sınıf öğretmeni ve 11 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubuyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş, belirlenen kodlar etrafında betimlenmiştir. Ayrıca ders kitabının, öğretim programıyla uyumuna bakılması amacıyla doküman analizi yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin çoğunluğu; dersin dördüncü sınıf düzeyinde yürütülmesinin doğru olmadığını, dersin daha sonraki yıllarda yürütülmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Ek olarak öğretmenler; öğretim programındaki kazanımların soyut kavramları içerdiği ve sınırlarının belirgin olmadığını, içeriğin ihtiyaca göre düzenlenmediğini, öğretme-öğrenme sürecinin tekdüze ilerlediğini, ölçme ve değerlendirme sürecinde uygulamaya odaklanılması gerektiğini ve ayrıca ders kitabının tam olarak ihtiyaçlarını karşılamadığını ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğunluğu ise; derse girmekten mutlu olduklarını, bu derste haklarının nasıl kullanacaklarını daha ayrıntılı öğrenmek istediklerini, derste öğretilenleri rahatlıkla anladıklarını, kendilerinin aktif olduğu etkinliklerin daha fazla yapılması gerektiğini ve değerlendirme sürecinde uygulama yoluyla değerlendirilmek istediklerini ifade etmişlerdir. Kitapla ilgili olarak doküman analizinden elde edilen verilere bakıldığında ise ders kitabının, öğretim programıyla bazı ünitelerde kısmî uyumlu olmakla birlikte genel olarak uyumsuz olduğu anlaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları bağlamında İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersinin dördüncü sınıf düzeyinden kaldırılması ve ders içeriklerinin diğer derslerde disiplinlerarası yaklaşımla ele alınması gerektiği önerilmiştir. Ayrıca öneri olarak programın yürütülmesine devam edilmesi durumunda; programdaki kazanımlarla ders kitabındaki etkinlik ve değerlendirme çalışmalarının arasındaki uyumsuzlukların giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.