Covid-19 pandemisinin diğer hasta grupları üzerinde yarattığı etkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET MERT CAVNAR
Danışman: FÜGEN YÖRÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünyayı kısa sürede etkisi altına alan COVID-19 pandemisi birçok kişinin ölümüne sebep olup, toplumların ekonomisi, eğitimi, sağlık sistemi, sosyal hayatı gibi alanlarda da yan hasarlara neden olmuştur. Pandeminin toplumda yarattığı korku, sağlık sisteminde yaşanan kapasite aşımı ve kapanma uygulamaları nedeniyle, salgının COVID-19 dışı hasta grupları üzerinde de önemli etkileri olacağı ve gerçek hasarın COVID-19 için öngörülenden daha büyük olabileceği belirtilmiştir. Yine bu dönemde hastanelerde antibiyotik tüketiminin nasıl etkileneceği de bir diğer merak konusu olmuştur. Çalışmamızda; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde pandeminin, diğer hasta gruplarına ve hastanemizdeki antibiyotik tüketimine olan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Pandemi öncesi dönem ve pandemi dönemini kapsayacak şekilde 1 Mart 2019 ve 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'ne başvuran 18 yaş ve üzerindeki COVID-19 dışı hastaların; poliklinik başvurusu, gebe takibi, hastane yatışları, çeşitli girişimsel işlemleri, radyolojik görüntülemeleri, adli başvuruları, trafik kazaları değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler için hastanemizin Bilgi İşlem Sistemi verilerinden yararlanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi genel olarak aylık ortalamalar şeklinde yapılmış, toplumsal kapanmalara denk gelen dönemlerde haftalık veriler incelenmiştir. Hastanemizde pandemi öncesinde ve pandemi sürecindeki üçer aylık dönemde bazı antibiyotiklerin tüketimleri karşılaştırılmıştır. Kategorik değişkenlerin değerlendirmesinde Pearson Ki-Kare ve Fisher Testi uygulanmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel (histogram) ve analitik yöntemler (Kolmogorov-Smirnov/ Shapiro-Wilk testleri) kullanılarak incelenmiştir. Normal dağılım gösteren değişkenlerin iki grup arası karşılaştırılmasında t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerin iki grup arası karşılaştırılmasında ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Bulgular: Polikliniklere başvuran aylık ortalama hasta sayıları pandemi süreciyle birlikte %50,4 düşüş göstermiştir. Göğüs hastalıkları, kardiyoloji ve endokrinoloji gibi sık hasta bakılan poliklinikler bu azalmadan anlamlı olarak etkilenmiştir. 65 yaş üstü hastaların polikliniğe başvuru oranlarında anlamlı düşüş gözlenmiştir. Gebe takipleri incelendiğinde, aylık ortalama takip edilen gebe sayısında %39,8 azalma olmuştur. Hastanemiz servislerine aylık ortalama yeni yatan hasta sayıları pandemi ile birlikte %36,6 düşüş göstermiştir. Özellikle Nisan 2020'de bu azalma çok belirgindir. Hastanelerimizde yapılan aylık ortalama cerrahi işlem sayılarında pandemi süreci ile birlikte %39,7 düşüş saptanmıştır. En çok yapılan cerrahi işlemlerden olan sezaryenin aylık ortalama sayısında pandemi ile birlikte %32,1 azalma görülmüştür. Hastanelerimizde aylık ortalama girişimsel işlem/tıbbi müdahale sayısında %34,5 düşüş gözlenmiştir. Özellikle üst gastrointestinal sistem endoskopisi, kolonoskopi, bronkoskopi ve yara bakım hizmetlerindeki düşüş dikkat çekicidir. Radyolojik görüntülemelere bakıldığında; BT, USG ve MRI toplamının aylık ortalama sayısında pandemi ile birlikte %28,2 düşüş gözlenmiştir. Tek tek değerlendirildiklerinde; USG sayısında %42,1 MRI sayısında %32,2 düşüş gözlenmiştir. BT sayısındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Acil Servis'e başvuru yapan adli vaka sayısında pandemi ile birlikte %32,6, trafik kazası sebebiyle olan başvurularda %33,3 düşüş gözlenmiştir. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi'nde levofloksasin ve meropenem pandemi döneminde en çok tüketilen antibiyotikler olmuştur. Sonuç: COVID-19 pandemisi yaptığı yıkıcı etkiler kadar, ikincil olarak diğer hasta gruplarına da kollateral hasar vermiştir. Çalışmamızın sonucunda; birçok branşta poliklinik hasta sayılarının, yatan hastaların, çeşitli radyolojik ve girişimsel işlemlerin, gebe takiplerinin, cerrahi işlem sayılarının pandemi etkisiyle azaldığı ve bazı antibiyotiklerin kullanımının arttığı anlaşılmıştır. Bu veriler pandeminin bundan sonraki sürecinde ve gelecekte yaşanacak pandemilerde, diğer hasta gruplarının sağlık sisteminden yararlanmaya devam edebilmesi için iyi bir sağlık strateji planı geliştirilmesinin önemini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Kollateral hasar, COVID-19, SARS-CoV-2, Pandemi, Salgın