Streptozotosin diyabetik sıçan aortasında beta 3-adrenoseptör aracılı yanıtlara sitagliptinin olası etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYHANIM ELİF MÜDERRİSOĞLU
Danışman: EBRU ARIOĞLU İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kronik diyabetik bireylerde kardiyovasküler hastalıkların görülme riski önemli ölçüde artmaktadır. Diyabete bağlı olarak endotel aracılı gevşeme yanıtlarının azaldığı, bu durumun da vasküler endotelyal disfonksiyona yol açtığı gösterilmiştir. Klasik beta 1 ve beta2-AR'lere ek olarak beta3-AR'lerin de damar endotelinde yerleştiği ve nitrikoksit aracılı olarak gevşeme yanıtına yol açtığı bulunmuştur. Dipeptidil peptidaz 4 (DPP4) inhibisyonu, glukagon benzeri peptid- 1 (GLP-1) ve glukoza bağımlı insülinotropik peptid (GIP) gibi inkretinlerin parçalanmasını önleyerek kan dolaşım sisteminde inkretin seviyelerini arttırmaktadır. Artan inkretin seviyeleri, yemek sonrası insülin etkinliğinin uzamasını sağlamakta, böylece DPP4 inhibitörleri diyabet tedavisi amacıyla kullanılmaktadır. Araştırmalar DPP4 inhibitörlerinin anti-inflamatuar, anti-aterosklerotik etkileri ve damar gevşeme yanıtlarını arttırıcı özellikleriyle vasküler sistem üzerinde koruyucu etkinliği olduğunu ortaya koymuştur. Öte yandan, DPP4'ün akut inhibisyonunun normal damar fonksiyonları üzerindeki etkilerinin GLP-1'den bağımsız mekanizmalar aracılığıyla olduğunu gösteren bir çalışma da bulunmaktadır. Planlanan projede diyabete bağlı olarak gelişen vasküler hasarın düzeltilmesinde bir DPP4 inhibitörü olan sitagliptinin olası etkinliği beta3-AR aracılı gevşeme yanıtı üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmada bu amaçla kontrol, diyabetik ve sitagliptin tedavili diyabetik sıçan gruplarının aortasında beta3-AR agonisti CL 316,243 aracılı gevşeme yanıtı incelenmiş ve etki mekanizmasının eNOS yolağı ile ilişkisi araştırılmış, buna ek olarak, beta3-AR ve eNOS/peNOS protein düzeylerine bakılarak gen ifade düzeyinde de bu reseptörler değerlendirilmiştir. İmmunohistokimyasal olarak da bu reseptörler incelenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda beta3-AR aracılı gevşeme yanıtı üzerinde sitagliptin tedavisinin bir etkisi olmadığı görülmüş, aynı zamanda beta3-AR protein ifade düzeylerinin de gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ne var ki, peNOS/eNOS protein oranının sitagliptin tedavisiyle anlamlı olarak arttığı gözlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda sitagliptin tedavisinin eNOS yolağını uyardığı, ancak bu uyarının beta3-AR aracılı olmadığı gösterilmiştir. Sitagliptin ile eNOS yolağı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi için yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.