Sağlıklı yetişkinlerde oral glukoza büyüme hormonu cevabı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KELEŞ
Danışman: SEVİM GÜLLÜ
Özet:ÖZET Akromegalik hastaların tanısında ve tedavilerinin takibinde insülin benzeri büyüme faktörü- 1 (IGF-1) ile birlikte kullanılan en güvenilir test oral glukoza büyüme hormonu (somatotropik hormon, STH) yanıtının değerlendirilmesidir. Akut hiperglisemi normal bireylerde serum STH düzeylerini baskılarken akromegalik hastalarda bu baskılanma olmaz. Önceleri oral glukoz alımı sonrası STH düzeyinin klasik RIA ile 2 |ag/L'nin altına baskılanması sağlıklı bireylerde normal cevap ve akromegalide remisyon kriteri olarak kabul edilirken, günümüzde "immunoradiornetric assay" (IRMA) gibi daha duyarlı yöntemlerle 1 (j,g/L'nin altına baskılanma kriter olarak alınmaktadır. Ancak son yıllarda gelişen oldukça yüksek duyarlılıktaki yöntemlerle yapılan çalışmalar bu sınır değerin 1 |ag/L'nin de altında olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada kendi toplumumuzun sağlıklı yetişkinlerinde oldukça duyarlı bir IRMA ile bazal STH düzeylerini, oral glukoz yükleme sonrası en düşük baskılanmış STH düzeylerini ve yine duyarlı bir IRMA ile serum IGF- 1 düzeylerini ölçerek STH yüksekliği olan hastaların tanısında ve tedavilerinin takibinde sağlıklı değerlendirme yapabilmemize yarayacak bir veri tabanı oluşturmayı amaçladık. Bu çalışma 20-78 yaş arası, normal vücut kitle indeksine (VKİ) sahip 94 sağlıklı birey üzerinde yapıldı. Tüm bireylerde oral glukoz yüklemeye STH yanıtı bakıldı ve bu bireylerin 44 'ünde bazal serum IGF-1 düzeyleri ölçüldü. Tüm bireylerin boy, vücut ağırlığı, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümleri yapılarak VKİ ve bel/kalça oranları hesaplandı. Bazal STH düzeyleri tüm bireylerde geniş bir aralıkta değişim gösterdi ( 0.022- 10.405 |a,g/L). Ortalama bazal STH düzeyi kadınlarda erkeklerden anlamlı olarak daha yüksekti (kadınlarda 2,02 ± 0,34 jxg/L, erkeklerde 0,68 ± 0,18 ug/L, pO.Ol). Glukoz alımı 35sonrası en düşük baskılanmış STH düzeyi tüm bireylerde ortalama 0,067 ± 0,009 ug/L (0,003-0,400 ug/L) idi ve erkeklerde baskılanma kadınlara oranla anlamlı olarak daha fazlaydı (erkeklerde 0,051 ± 0,010 ug/L, kadınlarda 0,087 ± 0,016 ug/L p<0.05). Oral glukoz yüklemeye normal STH cevabının üst sınırı (ortalama + 2SD) tüm bireylerde 0.26 (xg/L olarak hesaplandı. Bazal ve en düşük baskılanmış STH düzeyleri arasında kuvvetli pozitif bir ilişki saptanırken (r = 0.613, p<0.001), bazal ya da en düşük baskılanmış STH düzeyleri ne yaşla ne de bazal serum IGF-1 düzeyleri ile ilişkili bulunmadı. Bazal serum IGF-1 düzeyleri kadınlar ve erkekler arasında farklılık göstermedi. Diğer taraftan, IGF-1 düzeyleri ile yaş arasında oldukça kuvvetli negatif bir ilişki saptandı (r = -0.749; pO.001). Bazal ve en düşük baskılanmış serum STH düzeyleri VKİ ve kalça çevresi ile ilişki göstermezken, her ikisi de bel çevresi ve bel/kalça oranı ile negatif güçlü ilişki gösterdi. Abdominal adipozite göstergesi olan bel/kalça oranı bazal ve en düşük baskılanmış STH düzeylerini tahmin etmede tek bağımsız değişken olarak saptandı. IGF-1' in VKİ, bel çevresi, kalça çevresi ve bel/kalça oranı ile ilişkisi yoktu. Sonuç olarak, serum STH düzeylerinin oldukça duyarlı bir yöntemle ölçüldüğü bu çalışma, oral glukoz yükleme sonrası normal STH baskılanma düzeylerinin önceleri daha az duyarlı yöntemlerle bildirilen düzeylerden çok daha düşük olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada sağlıklı yetişkinlerde oral glukoz yükleme sonrası ölçülen en düşük baskılanmış STH düzeyleri 0.4 ug/L veya altında bulunmuştur. Bu sonuçlar halen normal kabul edilen, STH düzeylerinin oral glukoz alımı sonrası 1 |ag/L'nin altına baskılanmasmm akromegalide bir remisyon kriteri olup olmadığını sorgulamaktadır. 36