Tariş zeytin ve zeytinyağı tarım satış kooperatiflerinde devlet yatırım yardımları ve kooperatif-ortak ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMED YURDAL ŞAHİN
Danışman: AHMET ÖZÇELİK
Özet:ÖZET Doktora Tezi TARİŞ ZEYTİN VE ZEYTİNYAĞI TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİNDE DEVLET YATIRIM YARDIMLARI VE KOOPERATİF-ORTAK İLİŞKİLERİ Mehmet Yurdal ŞAHİN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof.Dr.Ahmet ÖZÇELİK Bu araştırmanın amacı; Aydın, Balıkesir, Çanakkale, İzmir, Manisa ve Muğla illerinde faaliyette bulunan ve teşvik belgesi almış Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği'ne devlet yardımlarının ekonomik etkisini araştırmak ve kooperatif ortak ilişkisini ortaya koymaktır. Bu amaçla birliğe bağlı 22 kooperatif incelenmiştir. Belirtilen birim kooperatifler ile birlik işletmelerinin yöneticileri ve tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen kooperatif ortaklarına uygulanan anketler yardımı ile bilgiler toplanmış, birliğe ait bilançolar incelenerek mali analiz yapılmış ve Hazine Müsteşarlığı tarafından birliğe düzenlenen teşvik belgeleri kapsamındaki devlet yardımlarının etkisi incelenmiştir. Birim kooperatif yöneticilerinin %50'si 50 yaş ve daha üzeri yaş grubuna mensup olup %68.18'i İlkokul mezunudur. Kooperatifte; kooperatifçilik ilkelerinden gönüllülük ve serbest giriş, ortakların demokratik yönetimi, ortakların ekonomik katılımı, kooperatifler arası işbirliği ve toplumsal sorumluluk ilkelerinin uygulanması özerklik ve bağımsızlık, eğitim öğretim ve bilgilendirme ilkelerine göre daha yüksektir. Teşviklerin yatıran kararını etkileme oram %59,09'dur. Yöneticilerin %54,55'i devlet yardımlarının yatırımları için yeterli olmadığım belirtmiştir. Ortakların %38,14'ü 65 yaş ve üzerinde yaş grubunda olup %69,07'si İlkokul mezunudur. Ortakların genel kurula katılma oranı %78,35 olup ortakların %84,54'ü kooperatifle herhangi bir sorun yaşamamışlardır. Teşvik belgesi alman yatırımlar ile kooperatif ortak ve çocukları öncelikli olmak kaydıyla yaklaşık 210 kişiye istihdam sağlanmış, ortakların ürün nakliye masrafları azalmış, ürün maliyetleri düşmüş, birliğin ihracata katkısı artmış, ortaklar kooperatif hizmetlerinden daha fazla yararlanmış, zeytinyağı kalitesi ve dolayısı ile ürün fiyatı artmıştır. Uygulanan devlet yardımları tutan yapılan yatırım harcamalarının %10'una karşılık gelmektedir. Söz konusu devlet yardımlarının birliğin yatırımlarında çok fazla yönlendirici etkisi olmamıştır. Birlik 1995-2004 dönemindeki ekonomik faaliyetlerinin yaklaşık %91'ini dış kaynaklardan temin etmiştir. Bu dönemdeki faiz gideri toplam cironun %32'sini oluşturmuştur. 2005, 202 sayfa Anahtar Kelimeler: Tariş, Kooperatif, Birlik, Zeytinyağı, Devlet Yardımları