Süzme ballarda GC-MS metodu ile naftalin kalıntısının incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, GIDA HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN ÜLKER

Danışman: UFUK TANSEL ŞİRELİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bal, doğanın bal arıları vasıtasıyla bize sunduğu, birçok fonksiyonel özelliğe sahip eşsiz bir gıdasıdır. Tarım alanlarında, yabancı otlara ve tarım ürünlerine zarar veren canlılara karşı kullanılan ilaçlar, kirlenmiş sular, sanayi artıkları ve arı hastalıklarına karşı kullanılan ilaç kalıntıları bal gibi değerli bir gıdada kalıntı bulunmasına sebep olmaktadır. Naftalin, bu bulaşanlar arasında, önceki yıllarda Türkiye'de üretilen ballarda karşımıza çıkan en önemli problemlerden birisidir. Bu çalışma, insanlarda önemli sağlık problemlerine neden olabilecek naftalinin, Türkiye'nin farklı iklim ve coğrafik bölgelerinde üretilen ve Ankara'da tüketime sunulan 120 adet ticari süzme bal (98 adet süzme çiçek bal, 22 adet süzme çam bal) örneğinde olası kalıntısının GC-MS yöntemi ile varlığının belirlenmesini amacı ile yapılmıştır. Bu araştırma sonucunda, incelenen bal örneklerin %9,16'sının (11/120) naftalin kalıntısı yönünden pozitif olduğu saptanmıştır. Pozitif bal örneklerindeki naftalin kalıntı düzeyinin ise 1,1 ile 6,2 ppb arasında olduğu tespit edilmiştir. Analiz edilen bal örneklerinin orijinine göre dağılımında ise süzme çiçek bal örneklerinin % 9,18'inin (9/98), süzme çam balı örneklerininde % 9,09'unun (2/22) naftalin kalıntısı yönünden pozitif olduğu saptanmıştır. Pozitif süzme çiçek balı ve çam balı örneklerindeki kalıntı düzeyleri sırası ile en düşük 1,1-1,6 ppb, en yüksek 6,2-2,3 ppb arasında değiştiği saptanmıştır. Sonuç olarak, naftalin kalıntısı bulunan pozitif örneklerdeki miktar Avrupa Birliği Direktifi ve Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğinde belirtilen yasal limit değerlerin (10 ppb) altındadır. Buna rağmen ballarda naftalin kalıntısı tespit edilmesi Türkiye'de üretilen ballarda bir sorun olarak karşımıza çıkmakta olup, ballarda naftalin kalıntısı ülkemizde halen halk sağlığı ve gıda güvenliği açısından riskler barındırmaktadır.