Diyaliz tedavisi maliyetinin yaşam kalitesine göre analizi: Ankara ili örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUTLU BANKUR
Danışman: İsmail Ağırbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlık insanlık için diğer bütün göstergelerden daha öncelikli öneme sahiptir. Hayatta olmaktan sonra yaşamın gereklerini yerine getirebilmek için öncelikli ve olmazsa olmaz olgu sağlıktır. Günümüzde insanların yitirmiş oldukları sağlıklarına kavuşabilmek için yaptıkları sağlık harcamaları sürekli bir artış göstermektedir. Kronik hastalıklar genellikle yavaş ilerleyen, düzenli ve sürekli tedavi, bakım ve izlem gerektiren uzun dönem sağlık sorunlarıdır. Kronik Böbrek Hastalığı Türkiye'de ve dünyada sürekli artış gösteren önemli bir sağlık sorunudur. Hastalığın artan sıklığı, yaşam kalitesini önemli bir seviyede etkilemesi, farkındalığının toplum tarafından oldukça düşük olması ve tedavisinin son derece yüksek maliyetler içermesi nedeniyle toplumsal yükü büyük olan bir hastalıktır. Bu çalışmada; Türkiye'de son dönem böbrek yetmezliğinde uygulanan renal replasman tedavisi yöntemlerinden merkez hemodiyalizi, ev hemodiyalizi ve periton diyalizinin doğrudan maliyetlerinin belirlenerek karşılaştırılması ve söz konusu tedaviyi alan hastaların yaşam kalitelerine göre tedavi maliyetlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda geri ödeme kurumu perspektifi esas alınmış olup, Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumunca diyaliz hastalarına yapılan tüm harcamalar ortaya konulmuş aynı zamanda Ankara ili örneği ile de diyaliz tedavi türlerine göre yaşam kalitelerinin karşılaştırması yapılmıştır. Yaşam kalitesi boyutu değerlendirilirken, hastalara KDQOL 36 Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi ölçeği uygulanmıştır. Çalışma verilerinin belirli bir dönemi kapsaması nedeniyle bu çalışma kesitsel türde bir çalışmadır. Verilerin analiz edilmesinde farklı istatistiksel yöntemlerden faydalanılmış olup, öncelikle maliyet boyutu ve yaşam kalitesine ilişkin tanımlayıcı bulgular frekans analizi ve çeşitli grafikler aracılığıyla sunulmuştur. Değişkenler arasındaki ilişki olup olmadığının test edilmesinde Pearson Ki-Kare istatistiği kullanılmıştır. Değişkenlerin normallik dağılımının test edilmesinde Kolmogorov-Smirnov metodu kullanılmıştır. Diyaliz türüne göre alt boyutun ortalama puanları arasında fark olup olmadığı Kruskal-Wallis testi ile değerlendirilmiş olup iki bağımsız grup arasındaki farkın anlamlılığını incelemek için Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. İki yönlü varyans analizi iki veya ikiden fazla faktöre ait değişkenlerin ortalamalarını karşılaştırmak için kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan istatistiksel testlerin değerlendirilmesinde anlamlılık düzeyi olan α değeri 0,05 olarak alınmıştır. Son dönme böbrek yetmezliği tedavisinde kullanılan diyailz tedavilerinin birbirlerine üstünlükleri noktasında literatürdeki çalışmalarda bir kesinlik bulunmamaktadır. Ancak çalışmada ev hemodiyalizi kişi başı ortalama maliyetinin diğer diyaliz türlerine göre düşük olarak saptanması ve aynı zamanda düşük hastaneye yatış sayıları nedeniyle tercih edilmelidir. Yine çalışmada ev hemodiyalizinin ölçeğin tüm alt boyut puan ortalamalarında diğer diyaliz türlerine göre üstünlük sağladığı görüldüğünden bu diyaliz türünün yaygınlaştırılmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle Sosyal Güvenlik Kurumunun bu uygulamanın yaygınlaştırılması için Sağlık Uygulama Tebliğinde teşvik edici düzenlemeler yapması uygun olabilir.