2000 YILI SONRASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ŞEKER POLİTİKALARININ DEĞİŞİMİ VE GIDA GÜVENCESİ AÇISINDAN ANALİZİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhsin Arif AKKAYA
Danışman: Bülent Gülçubuk
Özet:
Bu tez çalışmasının temel
amacı 2000 yılı sonrasında hız kazanan neoliberal tarım politikaları, özelleştirme
süreçleri ve uluslararası ticaret regülasyonlarının, küresel şeker
piyasalarındaki yapısal dönüşümünü ve bu durumun ülkelerin gıda güvencesi
kapasiteleri üzerindeki etkilerini çok boyutlu olarak analiz etmektir.
Araştırmanın kapsamını, küresel şeker ekosisteminin belirleyici aktörleri olan
Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Avustralya, Brezilya, Güney
Afrika, Hindistan ve Türkiye oluşturmaktadır. Çalışmada nitel karşılaştırmalı
vaka çalışması deseni kullanılmış olup verilerin çözümlenmesinde tematik
doküman ve politika analizi ile betimsel eğilim ve trend analizi yöntemlerinden
yararlanılmıştır. Uluslararası veri tabanlarından elde edilen makroekonomik,
epidemiyolojik ve tarımsal göstergeler ile ulusal tarım mevzuatları
sentezlenerek incelenmiştir. Araştırma bulguları, küresel şeker sektörünün salt
bir gıda tedarik alanı olmaktan çıkarak yenilenebilir enerji ve biyoyakıt
stratejileriyle bütünleştiğini göstermektedir. Şeker politikalarındaki tam
serbestleşme eğilimlerinin tarımsal arz istikrarını zayıflattığı ve özellikle
gelişmekte olan ülkelerde gıda güvencesi risklerini artırdığı tespit
edilmiştir. Ayrıca, karbonhidrat ağırlıklı endüstriyel beslenme
alışkanlıklarının oluşturduğu kalori yanılsaması ile halk sağlığı krizleri
arasındaki güçlü bağ ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, gıda güvencesinin
sağlanabilmesi ve ulusal gıda egemenliğinin korunması için şeker sektöründe
piyasa dinamiklerinin ötesinde, devletin düzenleyici rolünü ve üretici
kooperatiflerini merkeze alan, ekolojik sürdürülebilirliği ve halk sağlığını
önceleyen makro-politik stratejilerin uygulanması gerektiği vurgulanmıştır.