Kırgızların Birinci ve İkinci Dünya savaşları arasında sosyo-kültürel durumları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TAMARA ÖLÇEKÇİ

Danışman: SAADETTİN YAĞMUR GÖMEÇ

Özet:

ÖZET Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını elde eden Kırgızların, I. ve II. Dünya Savaşları arasındaki sosyo kültürel durumları bu çalışmanın konusudur. Kırgızların tarihi gelişim çizgisini değiştirerek ideolojiye dayalı yeni bir toplum ve insanlar yaratmaya, ekonomiden kültüre bütün toplumsal kurumlara yeni bir şekil vermeye çalışan Sovyetler Birliği dönemindeki Kırgız tarihine arşiv belgeleri ışığında bakıldı. Çarlık Rusyası tarafından hor görülen, aşağılanan, Rus göçmenlere verilmek üzere topraklan ellerinden alman Kırgız halkının 1916'daki büyük isyanı bütün boyutlarıyla ele alındı. 1916 büyük halk isyanı trajik bir şekilde sonlandmlsa da, Kırgızların ve tüm Türkistan halkının tarihindeki en önemli sayfalardan birisi oldu. Çarlığın son derece sert bir şekilde bastırmasına rağmen, 1916 isyanı Kırgızların vatanlarına ve bağımsızlıklarına olan düşkünlüklerinin bir ispatıydı. Şubat ve Ekim Devrimlerini uzaktan izleyen Kırgızların, yeni Sovyet sisteminin eskiyi hiç de aratmayan zorbalıkları karşısında bağımsızlıklarına ulaşmak için bir kez daha silaha sarıldıkları Basmacılık Hareketi, Sovyetler' in dağıldığı yıllara kadar yasaklı arasından çıkarılarak çalışmamızda her yönüyle ele alındı. Türkistan halklarının kurduğu Hokand Muhtariyeti 'ne ve Basmacılık Hareketine, Bolşeviklerin eşit olmayan bir savaşta takındığı tavır ortaya çıkarıldı. Bolşeviklerin Türkistan'ı parçalara ayırarak yeni devletler oluşturması ve bu çerçevede Kırgızların 1924'de Kırgız Özerk Bölgesi, 1926'da Kırgız Özerk Cumhuriyeti ve 1936'da Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adıyla sahip oldukları devletlerin tarihi anlatıldı! Kendi devletlerine sahip olmakla birlikte, Sovyet dönemi boyunca Kırgızlar' m merkeze olan bağımlılıkları ile Sovyet dönemi boyunca yerli halkın kültürel kimliği ve milli kadrolarını tasfiyeye uğratan komünist ideoloji örtüsü altında devam eden Ruslaştırma çalışmaları ortaya çıkarıldı. SSCB'nin dağılmasından sonra bağımsız, demokratik bir cumhuriyet olarak dünyadaki yerini alan Kırgızistan'ın yalan tarihi yeni bir bakış açısıyla yazıldı. 398