Bir yetişkin eğitimi kurumu olarak İŞKUR
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSU ÖZÜSTÜN KIRAL
Danışman: Ahmet Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İŞKUR'un düzenlediği eğitim programlarını bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümü bağlamında inceleyen bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenmiş; nitel araştırma teknikleri olarak söylem analizi, doküman analizi ve görüşmeler için betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmada politika belgelerinde İŞKUR'un bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümünü inşa eden düzenleyici söylemler analiz edilmiş; bu dönüşümü sağlayan kurumsal düzenlemeler ve işleyişleri yönetici görüşleriyle birlikte ele alınmış; İŞKUR'un düzenlediği mesleki eğitim kurslarının yapısı incelenmiştir. Son olarak İŞKUR yöneticileri, mesleki eğitim kurslarının eğitmenleri ve kursiyerlerinden oluşan 22 yetişkin ile kursların planlanmasına, kurs sürecine ve değerlendirmeyi ve istihdamı odağa alan kurs sonrası sürece dair görüş ve deneyimlerine ilişkin görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre politika belgeleri İŞKUR'un işgücü ve istihdam piyasaları ile eğitim arasındaki ilişkiyi neoliberal düzlemde yeniden kuran, işsizliğin çözümünde mesleki yetişkin eğitimini önceleyen aktif işgücü programlarını esas alan bir kurum olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca İŞKUR'un düzenlediği eğitim programlarının işgücü piyasasının ihtiyaçlarına ve taleplerine göre düzenlenmesi, bireylerin istihdam edilebilirliğini artırması ve işgücünü esnek hale getirmesi de sıklıkla vurgulanan söylemlerdir. İŞKUR'un yeniden yapılandırılmasıyla uygulanan kurumsal düzenleme ve işleyişlerin, İŞKUR'un bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümünün zeminini hazırladığı görülmüştür. İŞKUR'un mesleki eğitim kurslarının yapısı, hem yıllara göre kurs ve kursiyer sayısının arttığını, hem de aktif işgücü programlarının hedeflediği dezavantajlı gruplardan olan kadınlara mesleki beceri kazandırmak için kurumun eğitim hizmetlerinin ulaştırılmasında başarılı olduğunu göstermiştir. Katılımcı görüş ve deneyimlerine göre, mesleki eğitim kurslarının planlanması sürecinde işgücü piyasasındaki işverenlerin kurs açma talepleri doğrultusunda, MEB, Halk Eğitimi Merkezleri ve İŞKUR'un işbirliği gerekmektedir. Bu doğrultuda düzenlenen istihdam garantili kurslarda ağırlıklı olarak iş bulmak ve sertifika almak amacıyla katılım sağlanmaktadır. Kursların istihdama etkisine ilişkin görüşlere göre kursiyerden kaynaklı problemler çözümlenebilir nitelikte olmasına rağmen işveren kaynaklı problemler mesleki eğitim kurslarının kalıcı istihdam sağlamasının önündeki en büyük engellerdendir. Bununla paralel olarak, istihdam garantili kursu tamamladıktan sonra işe kabul edilen kursiyerler, istihdam yükümlülüğünü tamamlayan işverenin kendilerini işten çıkarma olasılığından endişe duymakta, işe kabul edilmeyenleri ise belirsiz bir süreç beklemektedir. Öte yandan istihdam garantisiz mesleki eğitim kurslarında boş zaman değerlendirmek ve günlük ücretten faydalanmak amacıyla katılan kursiyerler, bu kursları geçici de olsa günlük kazanç sağlayarak sosyalleştikleri bir etkinlik merkezi olarak görmektedir. Ancak istihdam garantisiz mesleki eğitim kurslarına haneye ek gelir sağlama amacıyla kurslara katılan kursiyerler, toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle işgücü piyasasına dahil olamasalar da evde ürettikleri ürünleri satarak gelir elde etmekte ve bu yolla kısmen ekonomik bağımsızlık kazanmaktadırlar.