Sağlık hizmetlerinde reform: Temel Sağlık Hizmetleri (TSH) üzerine bir inceleme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL DEMİREL DEĞİRMENCİ

Danışman: OZAN ZENGİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan, var olduğu sürece geçmişte olduğu gibi gelecekte de sağlık yadsınamaz bir öneme sahip olacaktır. Zamanla sağlığın tanımı değişmiş, hastalık ve hastalığa neden olan etkenlerin neler olduğu keşfedilmiştir. Buna bağlı olarak sağlığı korumaya yönelik tedbirler bulunmuş ve önemi artmıştır. Temel sağlık hizmetleri(TSH) ilk defa adı Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde yapılan, 1978 Alma Ata Konferansı'yla gündeme gelmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) TSH'yi; Hastalıkları önlemek için yapılan koruyucu sağlık hizmeti ve ondan türetilen sağlığı geliştirme hizmetleri, tedavi hizmetlerinden yalnızca birinci basamakta yapılabilecek ayaktan ve basit tıbbi müdahaleler, yine birinci basamakta sunulabilecek rehabilitasyon ve palyatif bakımı içeren hizmetler olarak tarif eder. Bu hizmetler tam anlamıyla uygulandığında bir insanın yaşamı boyunca ihtiyaç duyacağı sağlık hizmetinin %90'ı karşılanmış olacaktır. Bu tez çalışmasının iddiası; temel sağlık hizmetlerinin; liberalleşme yönündeki adımlar da eklenince ne kamu hizmeti anlayışı çerçevesinde ne de DSÖ'nün belirlemiş olduğu ölçütler çerçevesinde gereğince sunulmadığını ortaya koymaktır. İlgili kavram tanımları, devletin sağlık hizmetinde rol üstlenmesinin tarihsel geçmişi, neoliberal politikaların hayata geçirilmesi sonrası ülkemizde gelinen durumun; TSH'nin dünyada ve ülkemizdeki verilere incelenmiştir. Ardından günümüzde TSH'yi sunmakla yükümlü; aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinin kuruluş temelleri ve verdiği hizmetler incelenmiştir. Bu yapı sınırlı bir veri sağlayabildiğimiz Çorum ili ve hizmetin yapısını belirleyen diğer ayaklar üzerinden analiz edilmiştir. DSÖ'nün Primary Care Evaluation Tool (PCET)'un kıstasları olan; erişilebilirlik, hizmetin sürekliliği, kapsamlılık ve koordinasyon kavramlarını yeterince karşılamadığı görülmüştür. Ek olarak sunulan sağlık hizmetlerinin; kamu hizmetinin özellikleri olan süreklilik, uyarlanabilme, herkese eşit ve bedelsiz sunulma ilkelerini de sağlayamadığı sonucuna ulaşılmıştır.