Kibyra Antik Kenti'nden 2013-2018 yılları arasında çıkarılan insan iskeletlerinin paleoantropolojik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ANTROPOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ALADAĞ
Danışman: AYLA SEVİM EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kibyra Antik Kenti, Burdur İli Gölhisar İlçesinin batısında tepelik bir alanda yer almaktadır. Kentte devam eden kazılar 2006 yılında başlamış olup çalışma materyalini 2013-2018 yılları kazı çalışmaları arasında çıkarılan insan iskeletleri oluşturmaktadır. Hellenistik Döneme tarihlendirilen 23 adet kremasyon mezar dışındaki diğer mezarlar Roma Dönemi ve Erken Doğu Roma Dönemi'ne aittir. Farklı mezar ve gömü tiplerinden oluşan 215 adet insan iskeleti üzerinde paleoantopolojik çalışmalar yapılarak, Kibyra'nın çağdaşı olan diğer Anadolu toplumlarıyla karşılaştırılmıştır. Paleodemografi çalışmaları sonucunda; 215 bireyin 126'sının yetişkin (85 erkek- 41 kadın), 3'ünün fetüs, 33'ünün çocuk, 10'unun bebek, 13'ünün adölesan ve 30'unun ise yaş tahminleri ve cinsiyet tayinleri yapılamamış bireylerden oluştuğu anlaşılmıştır. Toplumdaki bebek/çocuk/adölesanların oranı % 27, yetişkinlerin oranı % 59, yaş tahminleri ve cinsiyet tayinleri yapılamamış bireylerin oranı ise % 14 olarak tespit edilmiştir. Yaş tahminleri yapılmış yetişkin bireylerin % 30,27'si genç erişkin, % 58,73'ü orta erişkin, % 11'i ise ileri erişkin olarak belirlenmiştir. Popülasyonu oluşturan 20 yaş altı bireylerin ortalama yaşam uzunluğu 7,83 yıl olarak hesaplanmıştır. Kadınların ortalama yaşam uzunluğu 38,23 yıl erkeklerin ortalama yaşam uzunluğu ise 38,94 yıl olarak hesaplanmıştır. Kibyra insanlarının boy uzunluklarının hesaplamaları sonucunda; erkek bireylerin boyları Pearson'a göre 163,76cm, Trotter-Gleser'e göre 167,03cm, Sağır'a göre ise 166,63 cm olarak hesaplanmıştır. Kadın bireylerin boyları ise; Pearson'a göre 151,54 cm, Trotter-Gleser'e göre 155,03 cm, Sağır'a göre 156,31 cm olarak hesaplanmıştır. Kibyra popülasyonunda paleopatoloji çalışmaları yapılan 192 bireyde 13 farklı patolojik lezyon belirlenmiştir. Bu lezyonlar; lezyonlar; enfeksiyon (%2,8), travma (%6,25), cribra orbitalia (%1,56), osteofit (%1,56), artirit (%2,60), romatoid artirit (%4,68), entosopati (%2,08), sifiliz (%1,56), periostit (%1,56), ostomyelit (%0,52), vertebral osteofit (%17,94), schmorl nodülleri (%3,84) ve çoklu blok vertebra (%2,56) olarak sıralanabilir. Bu çalışma kapsamında toplam 1126 daimi diş incelenmiş olup bu incelemeler sonucunda dişlerde ve çenelerde, diş çürüğü (%6,68), diş taşı (%4), apse (%2), hypoplasia (%0,6) ve antemortem diş kayıpları(%13,29) tespit edilmiştir. Kibyra insanlarındaki diş aşınma derecesi ise 4-5 derece olarak belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda Kibyra insanlarının demografik, morfolojik ve sağlık yapıları ortaya konulmuş ve çağdaşı olan diğer toplumlarla karşılaştırılmıştır. Kibyra insanlarının sağlık yapıları ve sosyo-ekonomik düzeylerinin, çağdaşı olan toplumlara göre daha iyi bir seviyede olduğu belirlenmiştir.