Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda sesbilgisel işlemleme ileyazma becerileri arasındaki ilişkiler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE TAMUR
Danışman: Meral Çilem Ökcün Akçamuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarda sesbilgisel işlemlemenin bileşenleri olan; sesbilgisel farkındalık, hızlı isimlendirme ve sözel kısa süreli bellek ile yazma becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, 7-10 yaş arasında olan toplam 52 OSB tanılı çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubundaki çocukların ailelerine demografik bilgi formu doldurulmuş, çocukların doğrudan gözlemi ve öğretmen görüşmeleri ile ise OSB olan çocukların tanılarının tekrar doğrulanması amacıyla Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği (ÇODÖ) doldurulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunda yer alan OSB olan çocukların sesbilgisel farkındalık performansları Erken Okuryazarlık Testi (EROT), hızlı isimlendirme performansları Hızlı İsimlendirme Testi (HİT), sözel olmayan bilişsel yeterlilik performansları, Sözel Olmayan Zeka Testi-3 (TONİ-3), cümle anlama performansları Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL), sözel kısa süreli bellek performansları Çalışma belleği Ölçeği (ÇBÖ) ve yazma becerileri ise Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB) kapsamındaki dikte testi, bakarak yazma testi ve metin yazma testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen tüm veriler SPSS 24 programında analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk sorusu kapsamında, OSB olan çocuklarda kronolojik yaş, otizmin derecesi, sözel olmayan bilişsel yeterlilik, cümle anlama, sesbilgisel işlemleme ile yazma becerileri arasındaki ilişkilerin anlamlı olup olmadığını belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. İkinci ve üçüncü araştırmaları sorusu kapsamında ise OSB olan çocukların yazma becerileri ile ilişkili olan otizmin derecesi, cümle anlama performansı, sözel olmayan bilişsel yeterlilik ve sesbilgisel işlemlemenin yazma becerilerini yordama durumları ile sesbilgisel işlemlemenin her bir bileşeninin yazma becerilerini yordama durumu hiyerarşik regresyon analizi ile test edilmiştir. Araştırmada analizlerin sonucunda OSB olan çocukların yazma bileşik puanları ile sözel olmayan bilişsel yeterlilik ve cümle anlama puanları arasında pozitif yönlü, otizmin derecesi ile ise negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bunun yanı sıra yazma becerileri ile kronolojik yaş arasında anlamlı bir ilişkili olmadığı bulunmuştur. Ek olarak yazma bileşik puanı ile sesbilgisel farkındalık ve sözel kısa süreli bellek puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, hızlı isimlendirme puanı ile orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda ilk olarak modele otizmin derecesi, cümle anlama ve sözel olmayan bilişsel yeterlilik puanları eklenmiş ve tüm bu değişkenlerin yazma bileşik puanını yordamadığı bulunmuştur. İkinci aşamada sesbilgisel işlemlemenin bileşenleri bütün olarak modele eklenmiş ve bunun sonucunda sözel kısa süreli bellek ve hızlı isimlendirmenin yazma bileşik puanını anlamlı olarak yordadığı fakat sesbilgisel farkındalığın yordama gücünün anlamlı olmadığı bulunmuştur. Son araştırma sorusu kapsamında sesbilgisel işlemlemenin her bir bileşeninin yazma becerilerini yordama durumu incelenmiştir. Bu amaçla sesbilgisel işlemlemenin her bir bileşeni ayrı ayrı regresyon modeline eklenmiş ve hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda sesbilgisel farkındalığın yazma bileşik puanlarına ilişkin toplam varyansın %34,4'ünü anlamlı olarak açıkladığı, sözel kısa süreli belleğin sesbilgisel farkındalığın açıkladığı varyansa ek olarak %16,7 oranında varyans açıkladığı ancak hızlı isimlendirmenin açıkladığı varyansın bu iki değişkenin açıkladığı varyansa katkısının %5,3 oranında olduğu ve bu katkının anlamlı olduğu bulunmuştur. Sesbilgisel farkındalık, sözel kısa süreli bellek ve hızlı isimlendirme becerilerinin toplamının yazma bileşik puanlarını yordamasına ilişkin nihai modelin ise anlamlı olduğu ve yazma bileşik puanının varyansının %55,4'ünü anlamlı olarak açıkladığı bulunmuştur.