Profesyonel Ses Kullanıcılarında Yutma Bozukluğu Semptomlarının Ses      Kalitesine Etkisi ve Terapi Yönteminin Seçimi

PELİN ÖZCAN ULUBELİ

Profesyonel Ses Kullanıcılarında Yutma Bozukluğu Semptomlarının Ses Kalitesine Etkisi ve Terapi Yönteminin Seçimi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Tıp Bölümleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PELİN ÖZCAN ULUBELİ

Danışman: Suna Tokgöz Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Solunum, yutma ve fonoartikülasyonun ortak efektörlerinin alışılmadık şekilde kullanılması, baş ve boyun arasındaki fonksiyonel değişikliklere neden olabilir. İyi vokal sağlığı sürdürmek karmaşıktır. Ses ve yutma bozuklukları hakkında var olan geniş literatüre rağmen, profesyonel ses kullanıcıları ile ilgili olarak yapılan çalışmalar çoğunlukla değerlendirme ve semptom belirleme şeklindedir. Çalışmamızda profesyonel ses kullanıcılarının ses kalitelerinde yutma bozukluğu semptomlarının etkisini belirlemeyi, ses profesyonellerinin ses ve yutma fonksiyonlarının karşılaştırılması, rutin uyguladığımız terapi yöntemlerinin ses kalitesine etkisinin değerlendirilmesinin yanı sıra elde ettiğimiz verilere göre egzersiz protokolünün belirlenmesine ışık tutmayı amaçladık. Çalışmamızda 27 profesyonel (opera, tiyatro veya ses sanatçısı ve diğer) ses kullanıcıları eşit sayıda bireylerden oluşan 3 gruba ayrılarak, farklı ses terapisi yöntemleri (ses hijyeni (SH), SH + vokal fonksiyon egzersizleri (VFE), SH + Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)) uygulandı. Terapi öncesi ve sonrası laringeal muayene, ses akustik ve aerodinamik ölçümler, ses ve yutma değerlendirme ölçekleri (SHI 10, ŞSHI, RSI, SİYKÖ, DHI, EAT 10) ve subjektif ağrı ölçeği uygulandı. MPT (p=0) değerinde artış görüldü. SH+TENS grubunun terapi sonrası jitter puanlarının SH+VFE grubunkinden yüksek olduğu görüldü (p=0,022). SH+VFE grubunun terapi sonrası HNR puanlarının SH uygulanan grubunkinden daha yüksek olduğu görüldü (p=0,023). SH terapisi alanların SİYKÖ (p=0,027) puanlarında azalma, VFE terapisi alanlarınSHI10 (p=0,039), ŞSHI (p=0,017), SİYKÖ (p=0,018) puanlarında azalma görüldü. TENS terapisi alanların SHI10 (p=0,043), SİYKÖ (p=0,028) değerinde azalma görüldü. RSI (p=0), DHI (p=0,046), EAT10 (p=0,046) puanlarında azalma görüldü. TENS grubunun terapi sonrası ağrı puanlarının SH uygulanan gruba göre düşük olduğu bulunmuştur. Profesyonel ses kullanıcılarında terapinin etkinliği incelendiğinde MPT, ses ve yutma fonksiyonları ve ağrı şikayetlerinde olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Profesyonel ses kullanıcılarına yönelik terapi protokollerinin; profesyonel sesi ne amaçla kullandıkları (opera, tiyatro vb), sigara, alkol veya uyuma alışkanlığı gibi durumların da göz önünde bulundurularak ve mevcut semptomların dikkate alınmasının ve kişiye özel terapi programların düzenlenmesinin optimum fayda sağlayacağı sonucuna varılmıştır.