Erken dönem İslam tarihinde kölelik ve câriyelik (Hz. peygamber döneminden Emevîlerin sonuna kadar)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ HATALMIŞ

Danışman: İRFAN AYCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hatalmış, Ali, Erken Dönem İslam Tarihinde Kölelik ve Cariyelik (Hz. Peygamber Döneminden Emevîlerin Sonuna Kadar), Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. İrfan AYCAN, 400 s.Köle; hukuki, iktisadi ve sosyal açılardan diğer insanlardan farklı mal hükmüne indirgenen bir insandır. Tarihi çok eskilere uzanan kölelik, İslamiyet'in doğuşu sırasında tüm dünyada yaygındı. İslam, köleliği tek yanlı kaldırmak yerine önemli reformlar yaptı. Köleleştirme şartlarını sınırladı. Köleye kurtarılmayı bekleyen aciz bir insan olarak yaklaştı. Onlara iyi davranılması ve çok geçmeden onların azat edilmesi için gerekli insani ve hukuki düzenlemeler yaptı.İslam toplumunda kölenin Müslüman olması ile azat olması neredeyse eşdeğer kabul edildi. Hz. Peygamber insanları köleleştirme yerine özgürleştirme yolunda büyük çaba gösterdi. Onun bu yaklaşımı köleliğin zamanla tamamen ortadan kaldırılması olarak da anlaşılabilir. Raşid Halifeler Hz. Peygamber'in yolunu takip etti. Emeviler, köleliği kaldırmak yerine kölelerin hayat şartlarını daha da ağırlaştırdı.Tezimiz giriş ve ekler dışında üç bölümden oluşmaktadır. Araştırmamız m. 610-750 yıllarını kapsamaktadır. Giriş bölümünde, kölelikle ilgili terimler, köleliğin geçirdiği tarihi süreç ile bazı kaynaklardaki durumu ele alınmıştır. Birinci bölümde siyasi ve idari hayat, ikinci bölümde ekonomik hayat, üçüncü bölümünde sosyal ve kültürel hayat, köle ve cariyeler bağlamında incelenmiştir. Sonuç kısmında erken dönem İslam tarihinde köleliğe genel bir bakışla; düşünce, kanaat ve tespitlerde bulunduk.