Ferulago trachycarpa boıss., F. blancheana post, F. pachyloba (fenzl) boıss. ve F. bracteata boıss. & haussk. (apıaceae) türleri üzerinde araştırmalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK BOTANİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL KARAKAYA

Danışman: CEYDA SİBEL KILIÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yetişen Ferulago cinsinin üçü endemik olan F. trachycarpa, F. blancheana (endemik), F.pachyloba (endemik) ve F. bracteata (endemik) türleri üzerinde morfolojik, anatomik araştırmalar yapmak, kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesidir. Bu amaçla türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri incelenmiş, benzerlik ve farklılıkları belirtilmiştir. Kimyasal çalışmada türlerin kök, herba ve çiçeklerinin (F. trachycarpa hariç) ana etken madde grupları açısından incelenmiştir. Ayrıca türlerin kök ve herbalarının diklorometan fraksiyonlarının kumarin bileşimleri YBSK ile incelenmiş ve ostol, prantşimgin, felamedin ve umbelliferonun miktar tayinleri yapılmış ve ana bileşenlerin felamedin ve prantşimgin olduğu saptanmıştır. Kök, herba, çiçek (F. blancheana ve F. pachyloba) ve meyvelerin (F. blancheana, F. pachyloba ve F. trachycarpa) uçucu yağ bileşimleri incelenmiş ve türlerin ve aynı türe ait değişik organlarda uçucu yağ bileşiminin farklı olduğu gözlemlenmiştir. Türlerin köklerinin diklorometan fraksiyonu ve F. blancheana butanol fraksiyonları ve herba diklorometan fraksiyonunda izolasyon çalışmaları yapılmış ve 7 kumarin, 2 sterol ve 3 flavonozit türevi elde edilmiştir. Türlerin toprak üstü kısımlarının ve köklerinin liyofilize sulu ve metanol ekstrelerinin ve diklorometan, etilasetat, butanol ve sulu artık fraksiyonları, elde edilen saf bileşiklerin (prantşimgin ve felamedin) MİK ve uçucu yağların MİK ve biyootografi yöntemi ile antimikrobiyal aktiviteleri değerlendirilmiştir. Türlerin herba ve köklerinin sulu ve metanollü ekstrelerinin kontrol ve diyabetik sıçanlarda erektil disfonksiyon üzerinde etkisi araştırılmış ve özellikle metanollü kök ekstrelerinin erektil doku üzerinde belirgin şekilde etkili olduğu gözlemlenmiştir.