Bağımlılık teorisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CENGİZ BUCAK

Danışman: MEHMET YETİŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Beş bölümden oluşan bu Yüksek Lisans Tez'i; dünya ekonomi sistemi, uluslar arası ekonomi politik, kapitalizm, geri kalmışlık ve kalkınmışlık gibi sorunların üstünde durarak sosyal bilimler literatüründe etkili olan bağımlılık teorisi'nin araştırılmasına yönelik bir analitik çalışmadır. Teori, her nekadar iyi bilinen teorisyenlerce ortaklaşa kabul edilen temel varsayımlara sahipse de, geri kalmışlık sorunsalının çeşitli boyutlarıyla ilgili farklı bakış açıları ve görüşler vardır. Bağımlılık teorisinin hangi duruşa sahip olduğunu göstermek ve burada sıralanan Andre Gunder Frank, Samir Amin, Fernando Henrique Cardoso ve Theotonio Dos Santos gibi bağımlılık ekolü teorisyenlerinin yazılarını ve temel görüşlerini ortaya koymak için büyük çaba gösterdim. Frank ve Amin bağımlılıkla ilgili radikal yaklaşımlara sahiplerken; Cardoso, Santos ve Faletto ise ılımlı teorisyenlerdir. Bununla birlikte, bağımlılık tartışmasını sosyal bilimler literatürünün tarihsel çerçevesi içine yerleştirmeye çalıştım. Bu araştırmada, modernizasyon teorisi ve Marksist teori gibi egemen teorilere önem verdim. Bağımlılık teorisinin, modernizasyon teorisinin evrimsel gelişim görüşüne eleştiriyle yaklaştığı ortaya konmuştur. 1960'lardaki entellektüel ortam; Latin Amerika ile dünyanın diğer geri kalmış bölgelerindeki geri kalmışlığı açıklamaya çalışan modernizasyon teorisi ve Marksist teorinin yetersiz kalışı, bağımlılık teorisinin doğuşuna ve oluşumuna katkıda bulunmuştur. Bağımlılık ekolünün yazarlarının bir kısmı Ortodoks Marksist çizgideyken, bazıları da neo-Marksist anlayışa daha yakın dururlar. Bağımlılık teorisinin kurumsal ve entellektüel arka planı da öne çıkarılarak vurgulanmıştır. Özellikle Latin Amerika'daki ekonomik koşulların araştırılmasını teşvik eden Birleşmiş Milletler Latin Amerika Ekonomik Komisyonundan (ECLA) ve o'nun öne sürdüğü ithal ikameci kalkınma politikalarından bahsedilmiştir. Bağımlılık teorisinin temel varsayımları ve bağımlılığın tanınmış yazarlarının teorileri incelenmiştir. Sosyal bilimler literatürü çerçevesinde, bağımlılık teorisinin bir kritiği yapılmıştır. Son olarak, bağımlılık ve geri kalmışlığın üstesinden gelecek bazı ip uçları bulmaya çalıştım. 248