Kazan Havzası (Ankara) su kaynaklarında arsenik kirliliğinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevda Canbaz

Danışman: Şebnem Arslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, Kazan Havzası'nda bulunan su kaynaklarında yapılan hidrojeokimyasal çalışmalar ile sularda arsenik kirliliğinin mevcut durumunun ortaya konması ve arseniğin suya geçiş mekanizmalarının belirlenmesidir. Çalışma kapsamında alanda bulunan kuyu, kaynak ve çeşme sularından mevsimsel değişimleri de gözlemleyebilmek adına yağışlı ve kurak dönemlerde örnekler alınmıştır. Kurak dönemde toplam 34 örnek, yağışlı dönemde ise toplam 25 örnek alınmıştır. Hidrojeokimyasal çalışmalar kapsamında suların majör anyon, katyon ve iz element içerikleri incelenmiştir. Böylelikle bölgenin hidrojeokimyasal karakteristiği ortaya konmuştur. Örneklerin elektriksel iletkenlik, pH, sıcaklık, yükseltgenme-indirgenme potansiyeli ve çözünmüş oksijen içerikleri yerinde tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar Phreeqc programında değerlendirilmiş, analiz hata payları hesaplanmış, suların farklı minerallere göre doygunluk durumları belirlenmiştir. Ayrıca analiz sonuçları farklı diyagramlar kullanılarak elde edilen grafiklerle incelenmiş su türleri ve su kimyasını etkileyen farklı süreçler tespit edilmiştir. Suların birkaç örnek dışında hepsinde Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) belirlediği sınır değer olan 10µg/L nin üstünde arsenik tespit edilmiştir. Bölgede bulunan litolojik birimler, faylar, bölgenin iklim koşulları incelenmiş ve yapılan hidrojeokimyasal çalışmalar ışığında arseniğin kaynağının jeojenik olduğu, suya geçiş mekanizmasının ise karbonat iyonları ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir.