CROHN HASTALARI İÇİN GELİŞTİRİLEN MOBİL UYGULAMANIN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ VE İLAÇ UYUMUNA ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA ÖZGE YAZGAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayten Demir
Eş Danışman: Figen Işık Esenay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Crohn hastalığı, gastrointestinal sistemin herhangi bir bölümünü etkileyen segmental lezyonlarla karakterizedir. Crohn hastalığı remisyon ve alevlenmelerle seyreden kronik bir hastalıktır. Hastalık, gastrointestinal semptomlar, sistemik semptomlar, duygusal ve sosyal etkileri nedeniyle de hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu araştırma, Crohn hastaları için oluşturulan "Crohn Mobil" uygulamasının hastaların yaşam kalitesi ve ilaç uyumu üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla tasarlanmış randomize kontrollü bir müdahale araştırmasıdır. Araştırma Ocak -Eylül 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin gastroenteroloji polikliniği ve gündüz tedavi biriminde yürütüldü. Araştırmaya müdahale grubunda 33, kontrol grubunda 32 olmak üzere toplam 65 Crohn hastası katıldı. Araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan içerik ile Crohn hastaları için "Crohn Mobile" uygulaması oluşturuldu. Veriler hasta tanıtım formu, Harvey-Bradshaw İndeksi, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplandı. Katılımcılardan ön test ve son testte (iki ay arayla) veri toplandı. Müdahale grubu Crohn Mobil uygulamasını iki ay süreyle kullandı. Kontrol grubundaki katılımcılara herhangi bir müdahalede bulunulmadı. Araştırma verilerinin analizi için IBM SPSS Statistics 25.0 paket programı kullanıldı. Araştırmanın tanımlayıcı verilerini hesaplamada tanımlayıcı istatistikler (frekans, ortalama, standart sapma), grupların sosyodemografik ve klinik özelliklerini karşılaştırmada ki-kare, ön test ve son test puanlarını karşılaştırmada bağımlı gruplarda t testi, müdahale ve kontrol grubundan elde edilen puanları karşılaştırmada bağımsız gruplarda t test kullanıldı. Müdahale grubunun ön test ve son test hastalık şiddeti puanları arasında anlamlı değişim olmadığı (p>0,05), kontrol grubunun hastalık şiddetinde anlamlı düzeyde artma olduğu belirlendi (p 0,05). Müdahale grubunun ön-test ve son-test puanları değerlendirildiğinde emosyonel durumları ve toplam yaşam kalitesinin yükseldiği (p<0.05), bağırsak semptomu, sosyal fonksiyon ve sistemik semptomların değişmediği saptandı. Araştırmanın sonucunda "Crohn Mobil" kullanımının hastaların bağırsak semptomları, sistemik semptomlar ve sosyal fonksiyonlara etkisi bulunmazken, emosyonel durum, yaşam kalitesi ve ilaç uyumunu olumlu yönde etkilendiği belirlendi.