Kırım kongo kanamalı ateş virusunun insan ve hayvan kaynaklı hücre kültürlerinde mikrorna yolaklarıyla ilgili anahtar protein ekspresyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VİROLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KATALIN FÖLDES

Danışman: AYKUT ÖZKUL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırım-Kongo Hemorajik Ateş Virusu (KKKAV), insanlarda ciddi klinik tezahürü olan ölümcül kene kaynaklı bir zoonotik hastalığa neden olur. Ancak vahşi veya evcil hayvanlarda semptomatik hastalık üretmez. Türler arasındaki enfeksiyonun farklı sonuçlanmasına katkıda bulunan faktörler henüz bilinmemektedir. KKKAV'un böbrek dokusuna duyarlı olduğu ve sığırların KKKAV doğal siklusunda konakçı olarak önemli bir rol oynadığı bilindiğinden, bu çalışmada insan ve sığırların ölümsüz ve primer böbrek ve adrenal bezi hücre hatlarında KKKAV enfeksiyonunu karşılaştırmalı olarak değerlendirdik. Sonuç olarak, insan ve sığır hücrelerinde hem in vitro hem microarray benzer sonuç verdi. Buna göre, viral enfeksiyonun antiviral immün yanıttan, apoptotik yolaklardan, trombositik ve nörolojik yolaklardan kaynaklanan önemli farklılıklar olduğu gözlendi. Viral replikasyonun indüklendiği yolaklar da insan ve sığır hücrelerinde farklı olarak bulundu. Hem hücreye giriş/geçiş yolakları ve hem de hücreden hücreye yayılmayı etkileyen yolakların farklı olduğu gözlendi. Virusun insan ve sığır konakçı transkripsiyon faktörlerinin işe alması da farklıdır. Bütün bu yolakların, insan hücresinde hücre hasarına neden olup, virusun girişini/geçişini kolaylaştıracak ve konakçı faktörleri ile kendi replikasyonunu, konakçı hücre farklılaşmasıyla sinkrone edecek şekilde değiştirdiği saptandı. Tersine, sığır hücresinde hücreye zarar veren apoptotik ya da oksidatif stresle ilgili yolakların azalması, Treg hücrelerin hücre korunmasını, virusun daha zor hücreye girişi, replikasyonu da öncelikle hücreden hücreye yolu ile gerçekleşebilen ve konakçı faktörlerini kullanılamaması durumu gözlendi. Bu çalışma, sığır hücrelerinde KKKAV duyarlılığı ve replikasyon paternlerine ilgili olarak yapılan ilk araştırma olması yanında insan ve hayvan hücre duyarlılığının karşılaştırmasının microarray teknolojisi ile sorgulandığı ilk rapordur. Elde etiğimiz aday miRNA'lar hem virusun konak sistemler üzerindeki etkisini anlamaya yardımcı oldular hem de ileri araştırmalar için potansiyel hedefler olarak belirlendiler.