Sermaye birikim sürecinde kamulaştırmalar ve özelleştirmeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP AĞDEMİR
Danışman: SERDAL BAHÇE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1980'lerden başlayarak özelleştirme uygulamaları dünya üzerinde yaygın bir politika haline gelmiştir. 2007 kriziyle ise bu uygulamaların tersine Amerika'dan başlayarak İngiltere'ye bir çok ülkede kamulaştırmalar uygulanmış, devlet kamulaştırmalar yaparak işletmelerin trilyon dolarlara varan zararını üstlenmiştir. 2007 kriziyle uygulanan kamulaştırmalarla beraber, sermaye birikim sürecindeki özelleştirme ve kamulaştırma ikileminin ne anlama geldiği sorunsalı önem kazanmıştır. Aynı zamanda, bu sorunsal özelleştirme ve kamulaştırma uygulamlarının ana aktörü olan devletin sermaye birikim sürecindeki yerini anlamada konusunda da önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu sorunsallara cevap bulmak ise kuramsal analizle beraber yürüyen somut analizi gerektirmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı sermaye birikim sürecinde kamulaştırmaların, özelleştirmelerin ve devletin niteliğinin hem kuramsal hem de somut düzeyde incelenerek anlaşılmaya çalışılmasıdır. Bu bağlamda, Birikimin Sosyal Yapıları, Düzenleme Okulu ve Ortodoks Marksizm'in özelleştirmeleri, kamulaştırmaları ve devletin sermaye birikim sürecinde nasıl konumlandırdıkları ortaya konulmuş, bu çıkarımlar İngiltere, Meksika ve Türkiye'de gerçekleşen özelleştirme, kamulaştırma, sınıf mücadelesinin seyri ve devletin sermaye birikim sürecindeki yerine ilişkin sonuçlarla analiz edilmeye çalışılmıştır. Ortaya çıkan sonuç ise, kamulaştırmaların ve özelleştirmelerin sermaye birikim sürecinin farklı çelişkilerinin sonuçları olduğu, devletin ise bu sürecin ana aktörü olarak kamulaştırmalar ve özelleştirmeler uygulayarak sermaye birikim sürecinin çelişkileri çözüp sermaye birikim sürecinin yeni dönemine uygun zemin hazırladığı olmuştur. Diğer yandan, bu süreç lineer olmaktan ziyade sınıf mücadelesinin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, devleti ?tarafsız? gören, sınıf mücadelesini ?birikim rejimi? ve ?düzenleme biçimi?nin yapısal eşleşiminin altında ikincilleştiren DO'un analizinin yerine devleti sermaye birikim sürecinin temelinde gören ve devleti sermaye birikim sürecinin çelişkilerinin ve sınıf mücadelesinin sonucu olarak gören BSY ve OM'nin yaklaşımlarının daha açıklayıcı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, yapılmak istenen kaybolduğu söylenen ?devlet? ve ?işçi sınıfı?nın sermaye birikim sürecindeki merkezi ve artan rolünün ve yerinin vurgulanmasıdır.Anahtar sözcükler: kamulaştırma, özelleştirme, devlet, sermaye birikim süreci, Birikimin Sosyal Yapıları Yaklaşımı, Düzenleme Okulu, Ortodoks Marksizm.