Bakım verenlere yönelik beslenme eğitiminin evde sağlık hizmeti alan yaşlılarda beslenme durumu üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇAĞDAŞ SALİH MERİÇ

Danışman: Nurcan Yabancı Ayhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma Eylül 2020-Haziran 2021 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Samandağ Devlet Hastanesi Evde Sağlık Hizmeti Birimi'ne kayıtlı, 65 yaş ve üzeri 36 erkek ve 58 kadın toplam 94 yaşlı ve her yaşlının bakım vereni ile yürütülmüştür. Yaşlılar ve bakım verenleri evde sağlık hizmetleri ekibi ile birlikte ortak çalışılarak evlerinde ziyaret edilmiştir. Başlangıç verileri elde edildikten hemen sonra bakım verenlere yönelik beslenme eğitimi programı uygulanmış olup 8 hafta sonra eğitim sonrası veriler elde edilmiştir. Yaşlıların ortalama yaşları 84,4±6,9 yıl olup %97,9'unun tanısı konan en az bir hastalığı bulunmaktadır. Yaşlıların %43,7'si tam bağımlı, %31,9'unda basınç ülseri/dekübit bulunmakta; %63,8'i öğün atlamadığını, %93,6'sı da beslenme sorunu yaşadığını beyan etmiştir. Yaşlıların %66,0'ına kızı bakım vermekte olup bakım verenlerin ortalama yaşları 49,6±3,7 yıldır. Beslenme eğitimi öncesi ve sonrası bakım verenlerin bilgi düzeyi ortalama puanı sırasıyla; 8,27±3,76 ve 12,95±3,49 olarak saptanmış olup bilgi düzeyindeki 4,68±3,9 puanlık artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p 0,05) ise düşüş saptanmıştır. Yaşlanan Türkiye'de yaşlı sayısı ile birlikte artan sağlık ve bakım gereksiniminin evde sağlık hizmeti ile karşılanması ve bunun tüm ülkeye yaygınlaştırılması, hizmet sunumunda bakım standartlarının oluşturulması gerekmektedir. Diyetisyenlerin evde sağlık hizmeti alan yaşlılara sunulan tıbbi beslenme tedavisi uygulamalarının merkezinde yer alması, yaşlıları ve bakım verenlerini yeterli ve dengeli beslenme konusunda beslenme eğitimleri ile bilinçlendirmesi; öğün tüketemeyen yaşlılara değişik kıvam ve yemek çeşitleri gibi önerilerin sunulması, yoksulluk veya maddi durumu yerinde olmayan yaşlılar ve birlikte yaşadığı kişilere yönelik besin yardımı, günlük ana ve ara öğün desteği; malnütrisyon açısından risk altında olan veya malnütrisyonlu bireylere yönelik beslenme müdahaleleri ve diyet takviyeleri gerek evde sağlık hizmeti sunumunun kalitesini daha da önemlisi yaşlıların beslenme ve genel sağlık durumunu olumlu yönde etkileyecektir.