Düşük seviye sıvı sintilasyon sayım (lsc) tekniği ile içme sularında toplam alfa ve beta aktivitesinin ölçülmesi için standart bir yöntem uygulanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Nükleer Bilimler Enstitüsü, Medikal Fizik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUFİYET GÜVEN
Danışman: GAYE ÖZGÜR ÇAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanların maruz kalabileceği doğal radyasyon, karasal ve kozmik kaynaklardan ileri gelir. İçme sularının kaynağı yer altı sularıdır ve yer altı sularına kayaçlardan çözünerek geçen radyonüklitler sebebiyle sularda her zaman radyoaktivite bulunma riski vardır. İçme suları kaynaklı alfa ve beta iyonlaştırıcı radyasyonunun dokularda oluşturabileceği hasarı ve dolayısıyla, sağlık riskini asgaride tutmak gereklidir. Bu nedenle, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) içme suları nedeniyle kişinin alabileceği dozu 0,1 mSv/yıl ile sınırlamıştır. İçme sularının radyasyon açısından izlenmesinde, Avrupa Birliği tarama seviyesini toplam alfa aktivitesi için 0,1 Bq/L ve toplam beta aktivitesi için 1 Bq/L olarak belirlemiştir. Bu değerler, Ulusal mevzuatımız gereği aynı şekilde uygulanmaktadır. İçme sularındaki toplam alfa ve beta yayınlayıcılar için izin verilen aktivite sınır değerlerinin altında kalan, düşük seviyedeki radyoaktivitenin hassas şekilde ölçülmesi çok önemlidir. Bu tez çalışmasının amacı, içme sularında radyoaktivite ölçümü için EPA 900 prosedürüne göre geleneksel yöntem orantılı sayaç (PC) ve ASTM D7283-06 prosedürüne göre düşük seviye radyoaktivite ölçebilen sıvı sintilasyon sayım (LSC) tekniklerini karşılaştırmaktır. İçme suyu örneklemesi en az 1 L olmak üzere, Ankara'nın farklı semtlerinden alınan 53 adet musluk suyu ile 38 adet ticari şişe suyu toplanarak yapılmıştır. Laboratuvarda numuneler, numune kabına radyonüklit adsorbsiyonunu önlemek amacıyla PH<2 olacak şekilde asitlendirilmiştir. Aynı numuneden belirli hacimlerde ayrılan özdeş numuneler, belirli işlemlere göre hazırlandıktan sonra, P-10 gaz akışlı orantılı sayaç (Canberra LB4110) ve düşük seviye LSC (Quantulus1220) ölçüm sistemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Her iki teknikle de yapılan toplam alfa ve toplam beta analizleri sonucunda, Ankara ili musluk sularında ve şişe sularında, izin verilen aktivite sınır değerlerinin üzerinde bir radyoaktiviteye rastlanmamıştır. Rutin radyoaktivite taramalarında, düşük seviye LSC tekniğinin, numune hazırlama süreci daha basit, PMT'nin yüksek sintilasyon verimi nedeniyle daha kısa sayım süresinde yüksek sayım istatistiği vermesi sonucu kesinliği ve doğruluğu daha yüksek, tekrarlanabilir sonuçların elde edildiği ve daha güvenilir olduğu değerlendirilmiştir. Tezde elde edilen analiz bulgularına dayalı olarak bu iki yöntemin uyumu ve farklılıkları tartışılmıştır. 2015,79 sayfa Anahtar Kelimeler: İçme suyu, toplam alfa ve beta, LSC, orantılı sayaç, puls şekil analizi (PSA), düşük seviye aktivite