Mikrobiyota kaynaklı postbiyotiklerin antikanser mekanizmalarının omiks yaklaşımlarla değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OZAN HALİSÇELİK
Danışman: Fadime Kıran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mikrobiyota ile arasındaki karmaşık etkileşim, kanser araştırmalarında mikrobiyotayı oldukça önemli bir araştırma alanı haline getirmiştir. Bu tez çalışmasında, kansere dirençli Nannospalax xanthodon türünün bağırsak mikrobiyotasından izole edilen ve Lactiplantibacillus animalis olarak tanımlanan bakteriden fermantasyon neticesinde elde edilen postbiyotiklerin hepatosellüler kansere karşı etkinlik gösteren antikanser mekanizmalarını ortaya çıkarmak, hücrelerin üzerindeki etki mekanizmasını küresel OMİKS yaklaşımlarının entegrasyonu ile ortaya koymak amacıyla, Proteomiks, Metabolomiks ve Lipidomiks çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen postbiyotiklerin, Hep 40 hücreleri üzerindeki etkinliklerinin proteomiks analizleri sonucunda 172 adet sadece Hep 40 numunesine özgün protein keşfedilmiştir ve bunların arasında, önceki çalışmalara bakıldığında 9 adet anti kanser özellik sergileyen protein olduğu görülmüştür ve bazı proteinlerin ise kanser tedavisinde biyobelirteç olarak kullanılabileceği görülmüştür. Yine postbiyotiklerin protein içeriğine bakıldığında, 128 adet protein tespit edilmiştir, bu proteinlerin anti kanser etkinliklerinin ayrıca araştırılması gerekmektedir. Metabolomiks analizlerinin sonucunda, postbiyotiğe ait 74 metabolit analiz edilmiştir ve 12 adet ifadesi yüksek olan metabolit keşfedilmiş ve de yapılan literatür taramalarında bunların anti kanser etki gösterebildiği anlaşılmıştır. Benzer şekilde, Hep 40 hücre hattının postbiyotikle muamelesi sonrasında, sadece bu numuneye özgün 25 adet metabolit keşfedilmiş ve 9 tanesinin anti kanser özellik taşıdığı yapılan çalışmalar incelendiğinde anlaşılmıştır, bazı metabolitlerin ise kanser tedavisinde biyobelirteç olarak kullanılabileceği görülmüştür. Lipidomiks analizlerinde ise, Hep 40 hücre hattının postbiyotikle muamele edilmiş numunesine özgün 15 adet lipid keşfedilmiştir ve hepsinin anti kanser özellik gösterdiği yapılan literatür çalışmalarında bulunmuştur. Postbiyotik içşin yapılan lipidomiks çalışmalarında toplam 59 adet lipid bulunmuştur ve bunların arasında 10 tanesi lipid ifadesi yüksek olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmalar kullanılan postbiyotiğin karaciğer kanser hücre hattı üzerindeki etkinliğini protein, metabolit ve lipid özelinde sergilerken; yine aynı postbiyotiğin ilerleyen zamanlarda in-vivo çalışmalara ışık tutabilecek anti kanser özellikli terapötik bir ajan olabileceğini göstermiştir.