ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN KARİYER UYUMLULUĞUNA İLİŞKİN BİR MODEL SINAMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AŞKAY NUR ATASEVER
Danışman: METİN PİŞKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, son yıllarda kariyer danışmanlığı alanında oldukça kabul gören Kariyer Yapılandırma Kuramı temelinde geliştirilmiş Kariyer Yapılandırma Uyum Modeli'ni Türkiye'de üniversite öğrencileri üzerinde test etmektir. Bu amaç doğrultusunda, kariyer uyumluluğunun öncülleri (genel özyeterlik, özsaygı, bilişsel esneklik), kariyer uyumluluğu (ilgi, kontrol, merak, güven), kariyer uyum tepkisi (kariyer tercih durumu) ve kariyer uyum sonucu (akademik memnuniyet) arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışma korelasyonel bir araştırma modeline sahiptir. Araştırmanın çalışma grubunu Afyon Kocatepe Üniversitesi Eğitim, Fen-Edebiyat, İktisadi ve İdari Bilimler, Mühendislik ve Veterinerlik fakültelerinde eğitim görmekte olan 485 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formuna ek olarak Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi Yapısal Eşitlik Modellemesinin bir türü olan yol analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yol analizi sonuçları, önerilen uyum modelinin doğrulandığını ve model uyum iyiliği değerlerinin mükemmel uyum düzeyinde olduğunu göstermiştir. Yol analizi sonuçlarına göre; özsaygı ve bilişsel esneklik, genel özyeterliği ve kariyer uyumluluğunu; genel özyeterlik, kariyer uyumluluğunu; kariyer uyumluluğu, kariyer tercih durumunu ve akademik memnuniyeti; kariyer tercih durumu ise akademik memnuniyeti yordamıştır. Bu sonuçlara göre; genel özyeterlik, özsaygı ve bilişsel esneklik ile kariyer uyumluluğu arasındaki; kariyer uyumluluğu, genel özyeterlik ve kariyer tercih durumu arasındaki; kariyer tercih durumu, kariyer uyumluluğu ve akademik memnuniyet arasındaki ilişkilere aracılık etmiştir. Bu sonuçlara ek olarak; bilişsel esneklik ile özsaygı arasında da orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular, Kariyer Yapılandırma Kuramı ve Kariyer Yapılandırma Uyum Modeli'nin önermelerinin doğrulandığını göstermiştir. Buna göre, Kariyer Yapılandırma Uyum Modeli, Türkiye'de öğrenim gören üniversite öğrencilerinin kariyer yapılandırma sürecini açıklamak için uygun bir modeldir. Anahtar Sözcükler: Kariyer uyumluluğu, özsaygı, genel özyeterlik, bilişsel esneklik, akademik memnuniyet