Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının kurulması ve dönemin maden, petrol, doğal gaz ve enerji politikaları (Aralık 1963-şubat 1965)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UFUK ERTAN

Danışman: NEŞE ÖZDEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı sonrasındaki gelişmeler ve planlı ekonomi modeline geçiş, enerji politikaları için bir dönüm noktası oldu. Oluşan bu yeni ortam neticesinde çeşitli alanlarda yapısal değişikliklere gidildi. Enerji ve madencilik, söz konusu bu değişikliklerden etkilenen sektörler arasındaydı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın kurulması ile söz konusu bu sektörlerde gözle görülür değişikler yaşandı. Bu Yüksek Lisans tezinin amacı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın kurulmasıyla, 1963-1965 yılları arasında Türkiye'nin enerji ve madencilik sektörlerinde uygulanan politikalarını ve yaşanan önemli ilerlemelerin yanında eksikliklerin de ortaya konulmasıdır. Bu çalışmada, ağırlıklı olarak Türk basını ve Meclis görüşmelerinden faydalanıldı. Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1968)'nın uygulanmasıyla başlayan Planlı Kalkınma Ekonomisi döneminde, enerji ve madencilik alanlarında farklı atılımlar gerçekleştirme yoluna gidildi. Enerji ve madencilik sektörlerinin idaresini tek elde toplamak amacıyla bir bakanlık kurulması fikri, bu dönemde hayata geçirildi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) kuruldu. Ekonomik ve siyasal bunalım yıllarından sonra kurulan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, dengeli ve kararlı bir enerji ve madencilik politikası hedefledi. 25 Aralık 1963 tarihinde ETKB'nin kurulmasıyla Arif Hüdai Oral ETKB'nin ilk bakanı oldu. Oral, 22 Şubat 1965 tarihine kadar görevinde kaldı. Bakanlığın kurulmasıyla, maden, petrol, doğal gaz ve enerji politikalarında yeni bir politika değişikliğine gidildi. Bakanlığa bağlı sektörlerin üretim ve yatırım hedefleri belirlenmesinin yanında, sektörlerin gelişmesi için çeşitli önlemler alındı. Dönemin koşullarına, meclisteki muhalif görüşlere ve finansman problemine rağmen enerji ve madencilik politikalarındaki atılım çabasından vazgeçilmedi. Yeni kurulmuş olan bakanlık, kendisinden beklenen hedeflerin tümüne ulaşılamamasına rağmen, bu dönem Türkiye ekonomisindeki enerji ve madencilik çabaları açısından bir dönüm noktası oldu.