Süne (Eurygaster maura) vitellogenin genlerinin karakterizasyonu ve ifade düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI DAĞERİ
Danışman: NURPER GÜZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Süne, Eurygaster maura, buğday tarlalarının en önemli zararlısıdır. Süne yaşam döngüsü "aktif" ve "pasif" olmak üzere ikiye ayrılır. Zararlı aktif dönemde beslenme, üreme, yumurta bırakma gibi faaliyetlerini yerine getirir ve sonra ölür. Yumurtadan çıkan nimflerin gelişmesiyle oluşan yeni nesil ergin bireyler buğday tarlalarında beslenip buğday hasadını takiben pasif döneme geçerler. Pasif dönem yarı uyku (yazlama) ve diyapoz (kışlama) dönemlerini kapsar. Süne diyapoz süresince yaşamını sürdürebilmek için vücudunda yağ olarak depoladığı besinleri kullanır ve ilkbaharda ovalara göç ederek biyolojik döngüsünü tamamlar. Böceklerde üreme başarısı ovarilere besin sağlayan vitellogenin (Vg) sentezine bağlıdır. Vg genelde yağ dokusundan sentezlenip, hemolimfe salgılanır ve gelişen oositler tarafından oosite alınır. Dişi bireylerle özdeşleşmiş bu proteinin son yıllarda üreme dışında farklı görevlerde de bulunabildiği saptanmıştır. Bu tez çalışmasında süne yağ dokusu cDNA kütüphanesinde saptanan üç adet vitellogenin proteinini kodlayan genler (EmVg1, EmVg2 ve EmVg3) sunulmuş, PCR, RACE PCR ve dizileme teknikleri kullanılarak tahmini aminoasit dizilerinin karakterizasyonu yapılmıştır. Nükleotid ve tahmini aminoasit dizileri EmVg'lerin en fazla Hemiptera takımından Plautia stali Vg'lerine benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Filogenetik ağaçlar Neighbour Joining yöntemiyle, tahmini protein yapılarına ilişkin tahmini üç boyutlu yapılar ise Hidden Markov modeli kullanılarak tespit edilmiştir. Real Time PCR tekniği ile Vg ifade düzeyleri sünenin farklı gelişme dönemleri, farklı doku ve organları ile önemli biyolojik dönemlerinde araştırılmıştır. Analiz sonucu, EmVg'lerin sinir sistemi, yağ dokusu, ovari, kas sistemi, malpigi tüpleri, orta bağırsak, baş ve trake gibi doku ve organlar arasında en yüksek böcek başında ifade olduğu görülürken, gelişme dönemine ilişkin ise en fazla ergin dönemde sentezlendiği ortaya çıkmıştır. Vg'lerin ayrıca dişi bireylerde en fazla ovalara göç öncesinde, erkekler bireylerde ise yazlama döneminde en yüksek ifadeye sahip olduğu saptanmıştır.