TÜRKİYE'DE GERİATRİ VE GERONTOLOJİ TARİHÇESİALANLARINDA ÖNCÜ KİŞİLERİN KATKILARIYLA
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEKURE HANDAN AKIN
Danışman: Serap Şahinoğlu Kuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de Geriatri ve Gerontoloji Tarihçesi: Alanlarında Öncü Kişilerin Katkılarıyla İnsanlık tarihinde yaşlılar her dönemde toplumun önem verilen bir bölümünü oluşturmuştur. Onların bilgi ve deneyimleri, eski dönemlerdeki gelenek ve töreler yaşlıların statü ve saygınlığı üzerinde belirleyici olmuştur. Çağımızda doğurganlık hızındaki azalmanın ve sağlıktaki gelişmelerin yaşam süresinin uzamasına ve tüm dünyada yaşlı nüfusun artışına neden olduğu söylenebilir. Toplumların hızla yaşlanması ve tüm dünyada insan ömrünün uzaması yaşlılık ile doğrudan ilgili olan geriatri ve gerontoloji bilim dallarının önemini artırmıştır. Paralel olarak tıp uygulamalarında geriatrinin ve gerontolojinin ağırlığı giderek artmaya başlamıştır. Yaşlılıkla birlikte ortaya çıkan sağlık sorunları sosyal, ekonomik ve kültürel yaşam biçimlerinde de değişimi ve düzenlemeleri gerektirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de yaşlanma ve yaşlılıkla ilgili çalışmaların yürütüldüğü geriatri ve gerontoloji alanlarında, cumhuriyetin kuruluşundan bu yana yapılan çalışmaların tarihsel gelişimine ilişkin bir dizi saptama ve genel bir değerlendirme yapmak ve dünyadaki gelişmelere paralel olarak ülkemizdeki değişimleri ortaya koymaktır. Bu amaçla ayrıntılı bir alanyazın incelemesi yapıldı. Ayrıca Türkiye'deki üniversite ve devlet hastanelerinde bulunan geriatri bölümlerindeki işleyiş, gerontolojik çalışmalar, yaşlılık çalışan dernek/kurum ve kuruluşların çalışmaları, yaşlı hizmetleri ve yaşlı hakları incelendi. Yaşlılık alanında ülkemizdeki ilk kurumlarda çalışan veya o kuruma emek vermiş deneyimli kişilerle "kaynak kişi görüşmeleri" adı altında görüşmeler yapıldı. Kaynak kişilerin deneyimleri, yaşadıkları olaylar, mevcut sorunlar ve belirtmek istedikleri konular hakkında görüşüldü. Bulgular ışığında geriatri ve gerontoloji alanlarında kurumsallaşma, yaşlı hizmetleri, yasal mevzuat ve sosyal politikalarda önemli ölçüde ilerleme olduğu söylenebilir. Geriatri bilim dalının az sayıda üniversitenin bünyesinde olduğu, bu bilim dalındaki kadro olanaklarının kısıtlılığı, geriatrik tedavi ve disiplinlerarası ekip çalışmasının yetersiz olduğu bu alandaki kurumsal eğitimlerin sınırlı olduğu bulundu. Yaşlılık politikaları ve yasaları konusunda oldukça kapsamlı uygulamalar mevcut olduğu halde yaşlıların bunlara erişimi ve hakları konusundaki bilgilerinin de yetersiz olduğu tespit edildi. Sonuç olarak, yaşlı sağlığı çalışmalarının geliştirilmesi ülkemiz için zorunlu bir ihtiyaçtır. Yaşlı bakımına olan ihtiyacın da göz önüne alınarak geriatri ve gerontoloji alanlarına uygun eğitimlerin düzenlenmesi gerekmektedir. Başta geriatri uzmanı olmak üzere disiplinlerarası ekibin ülkemiz koşullarına uygun yeterli hizmet verebilmesi sağlanmalıdır. Hızla yaşlanan nüfusumuz bağlamında, yaşlılık alanındaki çalışma koşullarına uygun özlük hakları ve sosyal hakların gözetildiği planlama ve politikaların geliştirilmesi alana ve çalışanlara önemli katkı sağlayacaktır. Anahtar Sözcükler: Geriatri, gerontoloji, yaşlılık, yaşlanma, tarihçe