Bir üniversite hastanesinde göğüs hastalıkları polikliniği'ne başvuran koah tanılı hastaların influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgi ve tutumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ŞENTÜRK
Danışman: AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Özet:Bir Üniversite Hastanesinde Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne Başvuran KOAH Tanılı Hastaların İnfluenza, Pnömokok ve Zona Aşıları ile İlgili Bilgi ve Tutumları Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), genellikle zararlı partikül veya gazlara ciddi maruziyet sonucu oluşan havayolu ve/veya alveoler anormallikler nedeniyle kalıcı hava akımı kısıtlanması ve solunum semptomlarıyla karakterize, yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Alevlenmeler ve komorbiditeler hastalığın şiddetine katkıda bulunur. KOAH olgularının önemli bir bölümünde hastaneye yatışın ve mortalitenin nedenini pnömokokkal hastalık ile influenza oluşturmaktadır. KOAH'lı hastalarda yüksek doz inhale kortikosteroid veya sistemik kortikosteroid kullanımı kısmi immün baskılamaya ve özellikle yaşlı erişkinlerde zoster reaktivasyonuna neden olabilir. Dolayısıyla, KOAH ataklarının önlenmesinde aşı ile bağışıklama etkin bir yaklaşım olarak görülmektedir. Çalışmamızın amacı; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran KOAH hastalarının influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgi düzeylerini, bilgi edinme kaynaklarını, bu aşılarla aşılanma oranlarını saptamak ve aşılanmayı etkileyen faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte kesitsel bir çalışma olarak planlanan araştırmamız 15 Mart - 15 Mayıs 2017 tarihleri arasında AÜTF Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 115 KOAH hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılara araştırmacılar tarafından oluşturulan; hastaların sosyo-demografik özellikleri, sağlık durumu ile ilgili değişkenleri ve influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgilerini, bilgi edinme kaynaklarını ve yaptırma durumlarını sorgulayan 29 sorudan oluşan anket yüzyüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Hastaların semptom skorunu belirlemek amacıyla mMRC nefes darlığı skalası veya CAT ölçeği kullanılmıştır. GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) 2017 rehberine göre hastaların KOAH evreleri belirlenmiştir. İstatistiksel analiz IBM SPSS 15.0 paket programı ile yapılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 67±8,5 olan 103 erkek ve 12 kadın olmak üzere 115 KOAH hastası dahil edilmiştir. Ortalama KOAH süreleri 7,6±7,0 yıl olan hastaların %34,8'i halen sigara içmekteydi. Hastaların ABCD evrelemesine göre evreleri; %41,7'si Evre A, %21,7'si Evre B, %15,7'si Evre C, %20,9'u Evre D şeklindeydi. Çalışmamızda daha önce en az bir kez grip aşısı yaptırma oranı %54,8, son bir yıl içinde grip aşısı yaptırma oranı %38,3, pnömokok aşısı yaptırma oranı %20,9'dur. Hastaların %53,9'u sadece grip aşısı, %37,4'ü sadece pnömokok aşısı ve %31,3'ü her iki aşıya da gerekli demiştir. Hastaların yaklaşık %60'ı influenza ve pnömokok aşıları hakkındaki bilgilerini aile hekimi ve göğüs hastalıkları doktorundan öğrendiğini belirtmiştir. Aşı yaptırmayanların en önemli nedeni doktorunun önermemesi olmuştur. Araştırmaya katılan hastaların sadece 3'ü zona aşısını bilmektedir. Araştırmaya katılan hastalardan zona aşısı yaptıran yoktur. Sonuç: Yaptığımız çalışmada KOAH hastalarında aşılarla ilgili bilgi düzeylerinin ve aşılanma oranlarının halen düşük seviyelerde olduğu saptanmıştır. Hastaların bilgi düzeyleri arttıkça aşılanma oranlarının arttığı ve hastaların aşılanmasındaki en önemli etkenin doktor tavsiyesi olduğu görülmüştür. Bu nedenle koruyucu hekimliğin temelinde olan aile hekimleri KOAH'lı hastalarını aşılanma konusunda etkin şekilde bilgilendirmeli ve aşılanmalarını sağlamalıdır. Anahtar kelimeler: Kronik obstruktif akciğer hastalığı, influenza aşısı, pnömokok aşısı, zona aşısı, aşılanma, aile hekimliği