Konvansiyonalizmin Türkiye'deki tarihi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖRKEM KIZILDAĞ

Danışman: ÖMER FAİK ANLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada ele alınan konunun ana hatlarını Auguste Comte'un pozitivizmi ve Henri Poincaré'nin konvansiyonalizmi oluşturmaktadır. Eğer konvansiyonalizm anlaşılmak isteniyorsa bu en iyi pozitivizm üzerinden yapılacağından öncelikle iki felsefi düşünüşün hem kendi özellikleri hem de birbirinden farkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Poincaré'den itibaren ise konvansiyonalizmin gerek Osmanlı Devleti'ndeki gerekse Türkiye'deki serüveni, Salih Zeki Bey ve Hilmi Ziya Ülken bağlamında araştırılmaya ve bu felsefi tutumun kimler tarafından nasıl yorumlanabileceği anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu yorumlamaya iki açıdan önem verilmektedir: Birincisi Osmanlı Devleti'nin son, Cumhuriyet'in ilk yıllarında bilime verilen önem ile ülkedeki bilim imgesinin pozitivist olduğuna dair iddiaların araştırılması ve bu kadar kısa sürede bir bilim imgesinin oluşup oluşmayacağını araştırmaktır. Bu araştırma da ortaya konan sonuç ise sadece pozitivist değil herhangi bir bilimsel imgenin baskın olarak bu ülkede kendisini hissettirmediğidir. Bu da Cumhuriyet sonrasında bilim imgesinin bir dayatma değil, bir arayış olduğunun en net göstergesidir. İkincisi ise konvansiyonalizmin farklı çevrelerce farklı şekillerde anlaşılıp dahası ya bilim karşıtlığı için ya da bilimin Evren'i açıklama gücünün diğer yönelimlerin açıklama gücü ile eş değer tutulması için temel olarak alınmaya çalışılmasıdır. Her şeyden önce gerek Comte gerek Poincaré ve gerek ise Salih Zeki Bey'in bilime ve bilimsel düşünceye önem verdiği açıktır; bu yüzden hiçbirinde bilim karşıtı bir tavır görülmemektedir. Bu tavrın aldıkları bilim odaklı eğitim ile de alakalı olduğu bu tezin savunularındandır. Bilimsel eğitim almış kişilerin bilim felsefesine ve tarihine olan katkılarının bilim faaliyetinin ve bu faaliyetin ortaya koyacağı ürünler bağlamında değerli olacağı da tezin en net iddiası olarak durmaktadır.