Kuzey Kafkasyada sufi hareketleri (1775-1859)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZELİMHAN SOLTAYEV

Danışman: SEYFETTİN ERŞAHİN

Özet:

ÖZET Soltayev, Zelimhan, "Kafkasya'da Sûfî Hareketleri (1775-1859)", Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç.Dr.Seyfettin Erşahin, 125s. "Kuzey Kafkasya'da Sûfî Hareketleri (1775-1859)", adlı tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İmam Mansur, Beybulat Taymiyev, Gazi Muhammed ve İmam Hamzat'ın mücadeleleri ele alınmaktadır. Kafkasya Sûfîliğinin müridiz m anlayışı ile bağlantılarını ve etkisini 1775-1834 tarihleri arasında vuku bulan savaşlar içinde anlatmaya özen gösterilmiştir. Bu dönem vakalarının gerçek yüzünü tespit etmek amacı ile savaş tarihi içine inmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde İmam Şamil'in kişiliği, hayatı ve mücadelesi, ve 1859'da Ruslara teslim olmasına kadar olan dönem izah edilmiştir. İmam Şamil'in kişilik özelliklerinden kaynaklanan ve kanaatimizce "İmamat(İmamet) Devleti'nin" yıkılmasını beraberinde getiren sebeplerden bazıları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, bu çalışmanın ana konusu olan Kafkasya Sûfîliği ele alınmaktadır. Kafkasya tarihinde Sûfîliğin yeri, etkisi ve bıraktığı miras incelenmektedir. Bununla beraber İmam Şamil'in 1840'lı yıllarda kurduğu "İmamat Devleti" ve işleyişi ele alınmaktadır. Ayrıca bu devletin dinî, siyasî ve askerî önderleri hakkında kısaca bilgi verilmektedir. Nakşibendi tarikatının ikiye bölünmesine sebep olan, Kafkasya tarihinde "müridiyye" ve "naibiyye" olarak anılan müridizm hareketlerinin gidişatı bu bölümde söz konusu edilmiştir. Çalışmanın sonunda Kafkasya'nın haritası, bazı naiblerin resimleri sunulmuştur. Genel olarak Rusça ağırlıklı kaynaklara dayanan bu çalışma bu konulardan ibarettir. 138