Fikri mülkiyet haklarının uluslararası yatırım tahkimine konu olması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BANU FATMA GÜNARSLAN
Danışman: Arzu Oğuz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yatırım anlaşmaları, yabancı yatırımcılara yatırımcı-devlet tahkimine doğrudan başvuru hakkı vermek suretiyle kapsamlı bir koruma sağlamaktadır. Fikri mülkiyet hakları, bir yatırım türü olarak yatırım anlaşmalarına dâhil olmuştur. Bunun sonucu olarak yabancı yatırımcı olarak kabul edilen fikri mülkiyet hak sahipleri, yatırım anlaşmasının ihlali olarak değerlendirilebilecek iç hukuk uygulamalarına karşılık uluslararası yatırım tahkimine başvurma hakkı elde etmiştir. Fikri mülkiyet haklarının uluslararası yatırım anlaşmaları ile yatırım kapsamına dâhil edilmesi, fikri mülkiyet ile ilişkili yatırım uyuşmazlıklarına yeni bir biçim kazandırmıştır. Son yıllarda, fikri mülkiyete ilişkin muhtelif talepler yatırımcı-devlet tahkimine konu edilmiştir. Bu çalışma, fikri mülkiyet haklarının uluslararası yatırım tahkimine konu olmasını incelemeye çaba göstermektedir. Bu çalışma ile fikri mülkiyet haklarının yatırım olarak kabul edilmesi, bilhassa fikri mülkiyet iddialarının yatırımcı-devlet tahkimi önüne getirilmesi ve bunun yasal ve düzenleyici etkileri eleştirel bir biçimde tartışılmıştır. Çalışmamız giriş ve sonuç dışında altı ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde fikri mülkiyet hakları, uluslararası yatırım hukuku ve tahkim ilişkisine genel bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, yabancı yatırım olarak fikri mülkiyet hakları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, fikri mülkiyet hukuku uluslararası yatırım koruma standartları çerçevesinde tartışılmıştır. Dördüncü bölümde, Philip Morris v Uruguay ile Eli Lilly v Kanada davaları ayrıntılı olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde fikri mülkiyet haklarının uluslararası yatırım tahkimi aracılığı ile uygulanmasının etkileri üzerinde durulmuş; altıncı bölümde ise muhtemel sorunlara ilişkin çözüm önerilerine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde genel bir değerlendirme yapılmak suretiyle çalışma tamamlanmıştır.