Öğretmenlerin öğrencilere yönelik sözel iletişimlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE PSİKOLOJİK HİZMETLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİHA ESİN ÇOMU
Danışman: SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı, öğretmenlerin öğrencilere yönelik günlük konuşma yani dil kullanma alışkanlıklarını tespiti etmektir. Bu doğrultuda çalışma kapsamında öğretim yöntemleri ne olursa olsun, öğretmenlerin öğrencileriyle iletişimindeki dili kullanma alışkanlıkları, dil üzerinde sistematik çalışma teknikleri barındırması nedeniyle Nörolinguistik Programlama üzerinden incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara'nın Çankaya ilçesinde yer alan bir Anadolu lisesinden 10 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin öğrencilerle kurdukları iletişimde kullandıkları dil pratikleriyle ilgili olduğundan, araştırma yeri olarak, bu iletişimin doğal olarak kurulduğu mekan olan sınıf seçilmiştir. Katılımsız gözlem tekniğiyle yapılan bu araştırmada, edebiyat, fizik, İngilizce ve rehberlik dersleri birer ders (birer öğretmen), kimya, matematik ve tarih dersleri ise ikişer ders (ikişer öğretmen) olarak gözlenmiş ve ders içindeki iletişim ses kayıt cihazıyla kayıt altına alınmıştır. Gözlenecek derslerin yarısının sözel derslerden yarısının da sayısal derslerden olmasına özen gösterilmiştir. Yapılan ses kayıtlarının çözümlenmesi ve NVivo Nitel Analiz Programı'nda incelenemsiyle araştırma bulgularına ulaşılmıştır. Öğretmenlerin öğrencilerle kurdukları iletişimde, Nörolinguistik Programlama'nın "temsil sistemleri" olarak kavramsallaştırdığı görsellik, işitsellik ve kinestetiklik dikkate alınmış ve öğretmenlerin ders anlatımı sırasında bu temsil sistemlerinden kaç tanesini kullandıkları incelenmiştir. Yapılan incelemede bazı öğretmenlerin her üç temsil sistemini de dengeli biçimde kullandıkları, bazı öğretmenlerin üç sistemden ikisini yoğunlukta kullandıkları, bazı öğretmenlerin ise yalnızca bir temsil sistemini baskın biçimde kullandıkları saptanmıştır. Diğer taraftan Meta Model örnekleri ile Çerçeveler'in ise ders dışı iletişim faaliyetlerinde daha çok ortaya çıktığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarında, öğretmenlerin daha büyük bir bölümünün üç temsil sistemini de kullanmasının sağlanabilmesi için çeşitli öneriler getirilmiştir. Ayrıca iletişim süreçlerinde önem taşıyan meta model ihlalleriyle ve çerçevelerin kullanımıyla ilgili de bazı önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: sözel iletişim, temsil sistemleri, meta model, çerçeveleme