Kanserli çocukların ailelerinin oral mukozite yönelik tamamlayıcı uygulamaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP YURDAKUL
Danışman: Figen Işık Esenay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte yapılan bu araştırma, kanserli çocukların ebeveynlerinin oral mukozite yönelik kullandıkları tamamlayıcı uygulamaları ve ebeveynlerin gözlemlerine göre etkinliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Ankara ili sınırları içindeki çocuk hematoloji-onkoloji bölümleri olan tüm hastanelerde yapılmıştır. Araştırma evreni, Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 3. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği'ne bağlı Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 2. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği'ne bağlı Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji-Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Dr. Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesinde çocuk hematoloji-onkoloji kliniklerinde 25.07.2016 ve 28.10.2016 tarihleri arasında takip edilen en az bir kür kanser tedavisi almış olan çocukla asıl ilgilenen ve 18 yaşından büyük, okuma yazma bilen ebeveynlerin gönüllü katılımlarıyla (n=302) oluşturulmuştur. Araştırma verileri, hazırlanan anket formunun ebeveynlerle yüz yüze görüşme yöntemi kullanarak doldurulmasıyla elde edilmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistiklerden yüzdelik dağılım, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Sayı ve yüzde dağılımlı verilerin karşılaştırılması için ise Ki-kare testi ve bonferroni düzeltmeli Ki-kare testi uygulanmıştır. Kanserli çocukların tıbbi tanıları %30,5 lösemi, %17,2 kemik tümörü ve %15,2 lenfomadır. Kanserli çocukla birinci dereceden ilgilenen kişinin %90,4 anne ve %9,6 baba olduğu belirlenmiştir. Kanser tedavisi alan çocukların %91,1'sinde oral mukozitin ortalama olarak 2,59±2,05 (n=302, Min:0, Max:10) defa geliştiği ve ebeveynlerin %51'inin oral mukozite yönelik geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaları kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Kendileri için geleneksel ve tamamlayıcı uygulama kullanan (X2=15,277, p 0,05) oral mukozite yönelik geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaların kullanımını etkilemediği belirlenmiştir. Ebeveynlerin %53,06'sı oral mukoziti iyileştirmek için geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaları kullanmaktadır (n=164). Ebeveynlerin %31,07'si kullandıkları geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaları diğer hasta yakınlarının önerdiğini, %51,82'si bu uygulamaları kullanırken sağlık personeline danışmadıklarını ancak hemşireler tarafından uygulamalar hakkında bilgilendirilmek istediklerini (%55,6) ifade etmiştir. Oral mukoziti önlemek ve iyileşmesini sağlamak için kullanılan geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaların ebeveynlere (n=164) aylık maliyetinin 27,6tl olduğu saptanmıştır. Oral mukoziti önlemek ve iyileşmesini sağlamak için ebeveynlerin 20 farklı doğal ürün kullandıkları belirlenmiştir. Ebeveynlerin tek olarak kullandıkları geleneksel ve tamamlayıcı uygulamalar; karadut özü (%41,46, n=68), karadut meyvesi (%2,43, n=4), karbonat (%15,24, n=25), bal (%11,58, n=19), hurma (%1,99, n=3,), at sütü (%0,6, n=1), arı poleni (%1,21, n=2), şiraz pekmezi ( %0,6, n=1), hindistan cevizi yağı (%2,43, n=4), badem yağı (%0,6, n=1), propolis (%2,43, n=4), elma sirkesi (%2,43, n=4), probiotik gargara (%0,6, n=1), kristal şeker (%0,6, n=1), çilek (%0,6, n=1) olarak belirlenmiştir. Ebeveynlerin çoklu kullandıkları geleneksel ve tamamlayıcı uygulamaların ise; karadut özü ve karbonat (%55,56, n=5), karadut özü ve şekersiz sakız (%11,11, n=1), karadut özü ve şiraz pekmezi (%11,11, n=1), karbonat ve elma sirkesi (%22,22, n=2) olduğu saptanmıştır. Bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.