Bebeği indirekt hiperbilirubinemi tanısı almış annelerin emzirme öz-yeterliliği ve emzirme başarısının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EDA YOL
Danışman: AYFER TEZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, bebeği indirekt hiperbilirubinemi tanısı almış annelerin emzirme öz-yeterliliği ve emzirme başarısının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi, yenidoğan yoğun bakım, postpartum ve postoperatif bakım servislerinde, Mayıs 2015-Mayıs 2016 tarihleri arasında, bebeği İHB tanısı nedeniyle fototerapi tedavisi alan, işbirlikçi iletişime açık, çalışmayı kabul eden 115 anne oluşturmuştur. Veriler, hasta odalarında annelerle yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Anne bebek tanıtım formu ve emzirme öz-yeterlilik ölçeği anne tarafından doldurulduktan sonra, araştırmacı tarafından annelerin bebeklerini emzirmesi değerlendirilip, LATCH emzirmeyi tanılama ve değerlendirme ölçeğine göre puanlama yapılmıştır. Verilerin analizi bilgisayar ortamında yapılmıştır. Verilerin analizinde, Kolmogrow-Smirnov, Saphiro Wilk testi, Indepedent Sample T testi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin güvenirliği Cronbach alfa ile incelenmiştir. Bütün istatistiksel analizlerde önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan yenidoğanların (n=115), %58,3'ü kız, %41,7'si erkek bebektir. Bebeklerin %10,4'ünün düşük doğum ağırlıklı, %89,6'sının normal doğum ağırlıklı olduğu saptanmıştır. Bebeklerin doğum ağırlığı ortalaması 3193±461 gram bulunmuştur. Yenidoğanların %9,6'sında patolojik tartı kaybı gözlenmiştir. Bebeklerin %74,8'i ilk olarak kolostrum ile beslenmiştir. Araştırmada, doğumdan 24 saat sonra taburcu edilen anne-bebek çifti sayısının postnatal 3.- 7. günleri arasında kinikte halen izlemi sürdürülen anne-bebek çiftiyle eşit olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan annelerin %40,9'u 19-25 yaş grubunda, % 44,3'ü ilköğretim mezunudur. Annelerin % 72,2'si doğum öncesi herhangi bir işte çalışmadıklarını, %45,2'si gelir ve giderinin eşit olduğunu, %61,7'si il merkezinde yaşadıklarını ve %77,4'ü ise çekirdek aile tipinde yaşadıklarını belirtmiştir. Araştırmaya katılan 115 annenin EÖYÖ puan ortalaması 51,79±9,42, LATCH puan ortalaması 7,46±1,93 olarak bulunmuştur. Bebeklerin cinsiyeti, doğum ağırlığı ve taburcu olma zamanına göre annelerin EÖYÖ puan ortalamaları farklılık göstermezken, LATCH puan ortalamalarının farklılık gösterdiği saptanmıştır. Çalışmaya göre, bebeklere ağızdan verilen ilk gıdanın, annelerin emzirme ya da sarılık bilgisi alma durumunun, aldıkları bilgiyi yeterli bulma durumu, EÖYÖ ve LATCH puan ortalamalarını etkilemektedir. LATCH emzirme tanılama ve değerlendirme ölçeği ile emzirme öz-yeterlilik ölçeği arasında güçlü düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (r=0,531 p<0,01). Sonuç olarak, annelerin emzirme davranışını başlatma ve sürdürmesinde pek çok faktörün etkili olabileceği düşünülmüştür. Doğum sonrası hastaneden taburcu olmadan önce anne ve babaya emzirme ve İHB konusunda etkin danışmanlık hizmetlerinin sağlanması, hemşirelerin annelere yönelik emzirme danışmanlıklarında emzirme öz-yeterliliklerinin ve başarılarının değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi önerilebilir. Anahtar Sözcükler: emzirme öz-yeterlilik, fototerapi, indirekt hiperbilirübinemi, yenidoğan