Non-invaziv solunum desteği uygulanan preterm yenidoğanların demografik özellikleri ve tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU SADİYE KARADENİZ
Danışman: FATMA BEGÜM ATASAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Prematüre yenidoğanın solunumsal hastalıklarında primer tedavi olarak invaziv mekanik ventilasyon (MV) kullanımı ile mortalite oranlarında azalma olsa da, bronkopulmoner displazi (BPD) başta olmak üzere morbidite oranlarında istenen azalma olmamıştır. MV kullanımı ile ilişkili morbiditeleri azaltma çabaları non-invaziv solunum desteği (NISD) yöntemlerinin yaygın kullanılmasını ve geliştirilmesine yönelik araştırmaların yapılmasını sağlamıştır. NISD'nin yaygınlaşması, tedavi sırasındaki başarısızlık oranlarına dikkati çekmiş ve NISD başarısızlığı ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve önlenmesine yönelik ileri çalışmaların yapılmasına öncülük etmiştir. Çalışmamızda NISD uygulanan preterm yenidoğanların demografik ve klinik özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerin NISD başarısı ve süresi üzerine etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2017-31 Aralık 2018 tarihleri arasında 240/7-340/7 hafta doğan ve non-invaziv solunum desteği uygulanan 209 preterm yenidoğanın verileri geriye dönük olarak incelenmiştir. NISD başarısızlığı (ilk 72 saatte entübasyon) ile ilişkili faktörleri belirlemek için olgular NISD başarısız (grup 2) ve başarılı (grup 1) olmak üzere iki gruba ve NISD süresi ile ilişkili faktörleri belirlemek için NISD süresine göre üç gruba ( 72 saat) ayrılmıştır. Bulgular: 240/7-340/7 hafta arasında NISD uygulama sıklığı %76,5 saptanmış, yöntemlere göre ise CPAP'ın %67,3, BİPAP'ın %7,6, NIPPV'nin %29,3 ve HHHFNC'nin %21,6 sıklıkta kullanıldığı görülmüştür. Olguların ortalama gebelik haftası ve doğum ağırlığı sırasıyla 30,4±2,6 (24-34) hafta ve 1444±532 (445-3445) gram saptanmıştır. NISD tekniklerinin %92,8'i primer olarak kullanılmış ve toplam NISD süresi ortancası 54 (1-2112) saat bulunmuştur. Surfaktan %31,6 ve ANS %75,6 sıklıkta uygulanmıştır. Olguların %20,1'inde (42/209) NISD başarısız olmuştur. Bu oran 240/7-280/7 hafta arası %30,8 (12/39), 281/7-320/7 hafta arası %21,9 (21/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %12,2 (9/74) olarak bulunmuştur. Olguların %12,9'unda (27/209) BPD gelişmiş, bu oran 240/7-280/7 hafta arası %38,5 (15/39), 281/7-320/7 hafta arası %11,5 (11/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %1,4 (1/74) olarak bulunmuştur. Olguların %9,1 (19/209)'inde mortalite saptanmış, bu oran 240/7-280/7 hafta arası %35,9 (14/39), 281/7-320/7 hafta arası %5,2 (5/96) ve 321/7-340/7 hafta arası %0 olarak bulunmuştur. NISD başarısız grupta ortalama gebelik haftası (p=0,004) ve doğum ağırlığı (p=0,03) daha düşük; doğum salonunda PBV uygulaması (OR:2,70 %95 CI:1.295-5.629, p=0,007), ENS (OR:3,59 %95 CI:1.508-8.571, p=0,003), PDA (OR:4,10 %95 CI:1.975-8.516, p<0,001), evre 3 ve üzeri İVK (OR:9,11 %95 CI:2.176-38.152, p <0.001), pnömotoraks (OR:5,37 %95 CI:1.827-15.834, p=0,003), BPD (OR:3,34 %95 CI:1.418-7.909, p=0,004), mortalite (OR:5,48 %95 CI:2.064-14.580, p<0.001) sıklığı ve toplam NISD süresi ortancası (p<0,001) daha yüksek bulunmuştur. Düşük ortalama gebelik haftası (p<0,001) ve doğum ağırlığı (p<0,001), ENS (p=0,017), nozokomiyal sepsis (p<0,001), PDA (p<0,001) ve pnömotoraks (p=0,011) uzun NISD süresi ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Primer solunum desteği olarak NISD yöntemlerinin yaygın kullanımına karşın NISD başarısızlığı, BPD, mortalite oranları küçük gebelik haftası ve doğum ağırlığı grubunda yüksektir. Doğum salonunda PBV uygulaması, ENS, PDA varlığının NISD başarısızlığında risk faktörü olması ve ENS, nozokomiyal sepsis, PDA, pnömotoraksın uzun NISD süresi ile ilişkili bulunması NISD tedavi başarısını artıracak öncelikli girişimlerin planlanması için yol göstericidir. NISD başarısızlığı ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve yenidoğan uygulamalarında bu risk faktörlerinin azaltılmasına yönelik çalışmaların yapılmasının NISD başarısının arttırılmasında, BPD ve mortalite sıklığının azaltılmasında önemli bir etken olduğu düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: non-invaziv solunum desteği, mortalite, morbidite, başarısızlık