Çocukluk çağı ikincil osteoporoz tanısı alan hastaların başvuru bulguları, tedavi ve izlem özelliklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE KÜBRA ŞEN
Danışman: Zeynep Şıklar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocuklarda ikincil osteoporoz altta yatan birincil hastalığın seyrinde ya da kronik ilaç kullanımı nedeni ile oluşmaktadır. Kronik hastalıklarda sağkalımın artması ile ikincil osteoporoz giderek sıklığı artan, önemli bir morbiditedir. Bu çalışmada giderek daha sık tanınmaya başlanan çocukluk çağı ikincil osteoporozunun başvurudaki tanısal bulgularının belirlenmesi, olgulardaki osteoporozun neden olduğu kırık, immobilizasyon gibi morbiditelerin ortaya çıkarılması, kemik sağlığına yönelik uygulanan bifosfonat ve diğer tedavilerin etkinliğinin, kısa ve uzun dönem sonuçlarının belirlenmesi, izlem özelliklerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çocukluk çağı ikincil osteoporozunun tanı, tedavisi ve izleminde kliniğimizdeki deneyimlerimizi derleyip literatüre katkı sağlamak çalışmamızın temel amacıdır. Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı'nda 1 Ocak 2000 ile 1 Ocak 2021 tarihleri arasında ikincil osteoporoz tanısı alan ve tedavi edilen, birincil hastalıklarının tanı yaşı 0-18 yaş olan çocuk ve adolesanlar çalışmaya alındı. Hastaların demografik ve antropometrik özellikleri incelendi. İkincil osteoporoz tanı anındaki fizik muayene bulguları, laboratuvar incelemeleri, kemik grafileri ve DEXA incelemesi değerlendirildi. Bifosfonat tedavisi aldıktan 6 ay sonraki fizik muayene bulguları, laboratuvar incelemeleri, kemik grafileri ve DEXA incelemesi değerlendirildi. Bulgular: İkincil osteoporoz tanılı 61 hastadan 28 hasta (%45.9) kız , 33 hasta (%54,1) erkekti. Hastaların başvuru yaş ortalaması 11.89±4.88 yıl, tanı anındaki boy SDS ortalaması -1.78±2.19, tanı anında % VKİ ortalaması 94.24±24.86 olarak bulundu. Hastalarda birincil hastalık olarak ; akut lenfoblastik lösemi oranı %8.2, immün yetmezlik oranı %13.1, kemik iliği transplantasyonu yapılma oranı %6.6, solid organ nakli oranı %8.2, epilepsi oranı %6.6, metabolik hastalık oranı %8.2, kronik inflamatuar hastalık oranı %45.9, nöromüskuler hastalık oranı %26.2 olarak bulundu. İkincil osteoporoz tanılı hastaların %78.7'sinde herhangi bir ya da daha fazla kronik ilaç kullanımı saptandı. En fazla kullanılan kronik ilaç %59 oranında kullanımı saptanan sistemik steroitdi. Hastalarda tedavi öncesi kemik ağrısı görülme oranı %49.2 idi. Tedavi alan hastaların tümünde tedavi öncesi kırık saptand. Laboratuvar incelemesinde bakılan kemik metabolizma belirteç ortalamaları normal değerler arasında saptandıTedavi alan hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrası 6. ayda bakılan KMY ortalamaları , KMİ değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p 0.05). Tedavi alan hastaların tedavi sonrası KMY Z skoru değerleri tedavi öncesine göre daha fazla idi. Bu artış hem takvim yaşına göre hem boy yaşına göre Z skoru değerleri için istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonra 6. ayındaki KMY değerleri artış yüzdesi değerlendirildiğinde, tedavi öncesine göre tedavi sonrası KMY değerlerinde ortalama % 31.15±30.48 birimlik artış olduğu görüldü. Tedavi öncesi kemik ağrısı olan 27 hastanın 20'sinde (%74.1) tedavi sonrası ağrı saptanmazken tedavi öncesi kırığı olan 43 hastanın 14' ünde (%32.5) tedavi sonrası kırık saptanmadı. Tedavi öncesi ile tedavi sonrası ağrı ve kırık açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.01). Sonuç: Çocuklarda ikincil osteoporoz; osteoporoza neden olan birincil hastalık, kronik ilaç kullanımı, birincil hastalığın tanı yılı, kronik ilaç kullanım süresi, beslenme, mobilizasyon durumu gibi birçok faktörden etkilenen bir durumdur. Bifosfonatlar çocukluk çağı ikincil osteoporozunun tedavisinde, KMY'de anlamlı bir artış sağlamakta ve kırık insidansının azaltılmasında etkili olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuklarda osteoporoz, çocuklarda ikincil osteoporoz, DEXA, bifosfonat, KMY