Nietzsche'nin Tragedyanın Doğuşu eserinde estetik yaşamın soykütüğü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAFİZE GİZEM KILINÇ

Danışman: Erdal Cengiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Nietzsche'nin felsefesinin bütününe yayılan, yaşamın ancak estetik olarak haklı kılınabileceği savını, Tragedyanın Doğuşu başlıklı metninin soykütüğü aracılığıyla serimler. Varoluşumuzu estetik olarak haklı çıkaran trajik dünya görüşünden, mantıksal doğruların ışığında inşa edilen bilimsel dünya görüşüne doğru kültürel değişimin nasıl gerçekleştiği çalışmanın izleğini belirlemektedir. İyimserliğin ve kötümserliğin ötesinde Tragedyanın Doğuşu'nun soykütüğü, Apollon-Dionysos birlikteliğinden Sokrates-Dionysos karşıtlığına doğru değişen süreci gün ışığına çıkarırken düş-esrime ve mantıksal düşünce olmak üzere insan varoluşuna içkin olanakları sorgular. Bu bağlamda statis-ekstatis gerilimi olarak Apollon ve Dionysos birlikteliği, yaşamı ve varoluşumuzu aynı trajik kökende buluşturur. Buna karşılık yozlaşma ya da kültürel çöküş anlamı taşıyan değişimi, esrime ve düş/yanılsama olanaklarının adım adım baskılanmasının sonucu olarak değerlendirir. Çalışma yaratıcılığın ve yorumlamanın asla birbirinden ayrılamayacağı yanılsama-hakikat ilişkisini Apollon bağlamında görünür kılmaktadır. Çalışmanın temel savı Apollon ve yanılsama ilişkisinin Nietzsche'nin sonradan geliştirdiği amor fati, güç istenci, décadence, bengi dönüş gibi kavramlara göndermeli olarak soykütük yöntemin kurduğu bütünlükte anlaşılabileceğidir.