Türkiye'de kapsayıcı kurumlar ve faydalı bilginin rolü: Meslek eğitimi veren kurumların piyasa toplumu inşasındaki önemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KARDELEN KAYA ERMAN

Danışman: Altuğ Yalçıntaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, faydalı bilgi üretebilen ve bu bilgiyi kullanabilen bir beşerî sermaye, geleneksel iktisadi toplumdan bilgi temelli iktisadi topluma geçişi sağlayabilir mi sorusunun cevabı ve mesleki eğitimin bu geçişteki rolü araştırılmıştır. Tezde mesleki ve teknik eğitimin kalkınmadaki rolü Türkiye örneği üzerinden incelenmiştir. İktisaden faydalı olan bilginin öğretildiği teknik eğitim modelinin piyasa toplumunun gelişimi ile paralel gidişatı ortaya koyularak geleneksel toplumdan piyasa toplumuna geçiş incelenmiştir. Kapsayıcı kurumların inşa sürecini bu bağlamda ele alarak mesleki eğitimin toplumun iktisadi zihniyetinde yarattığı değişimi açıklanmaya çalışılmıştır. Sanayi Devrimi'nden sonra, üretim ilişkileri değişmiş, sınai üretim ve piyasa toplumuna geçiş hız kazanmıştır. Bu durum dünyada bir dönüşümün de habercisi olma niteliğindedir. Ekonomiler, bilgi temelli ekonomi olma yoluna girmiş ve buna yönelik beşerî sermaye oluşturulmaya başlanmıştır. Bu tarihlerde Osmanlı'da da birtakım yeniliklere gidilmiştir. 1800'lü yılların sonuna gelindiğinde Osmanlı, dünyadaki sınai üretim ve bilgi toplumu oluşturmaya yönelik adımlara takiben teknik eğitim veren meslek okullarını hayata geçirmiştir. Tarihçesi Esnaf Loncaları ve Ahilik Teşkilatına kadar uzandığı düşünülen mesleki eğitim kurumları, modern anlamda mesleki ve teknik eğitim vermeye II. Abdülhamid döneminde başlamıştır. Tezde II. Abdülhamid döneminden, erken Cumhuriyet dönemine kadar olan dönem incelenmektedir. Sanayi Devrimi'nin ardından faydalı bilgiyi üretmek ve kullanmak ülkeler için son derece önemli bir hal almıştır. Bu kapsamda toplumsal zihniyet de dönüşümler gerçekleşmiştir. Toplumsal zihniyetteki dönüşümler, iktisadi dönüşümlerin önünü açmıştır. Geleneksel bilgiye olan toplumsal tutum değişme eğilimine girmiştir. Piyasa toplumu inşa sürecinde, geleneksel bilgi, iktisaden faydalı bilgiye doğru evrilmektedir. Faydalı bilgi, doğru bilgi kabul edilmeye başlanarak iktisaden üreten ve sorgulayan beşerî sermaye oluşmaya başlamıştır. Meslek okulları bu dönüşüm için gerekli eğitim reformu olarak görülmüştür. Bu trend doğrultusunda Osmanlı'da usta-çırak ilişkisinin ötesinde meslek eğitimi ve teknik eğitim veren modern tarzda okullar açılmaya başlanmış, mesleki eğitim kurumsallaşmıştır. Faydalı bilginin üretimi ve kullanımının ancak kurumsallaşmış bir mesleki eğitim ile gerçekleşeceği öngörülmektedir.