EKOLOJİK TASARIM, GELENEKSEL YERLEŞMELER VE KORUMA SORUNLARI: BURSA, CUMALIKIZIK ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü (Sözleşmeli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİLGENUR AK

Danışman: Elmas Erdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geleneksel yerleşmeler geçmişten bugüne bir ulusun; sosyal, kültürel ve yapısal özelliklerini yansıtan korunması gereken miras alanlarıdır. Geleneksel yerleşmeler Dünya kültür mirasının bir parçası olan ve gelecek nesillere tüm özgün nitelikleri ile aktarılması gereken kentsel alanlardır. Bugün artan kentleşme ile birlikte doğal alanlar ve sit alanları gibi korunması gereken bölgeler zarar görmektedir. Kentleşme ile gelen sorunlara bir çözüm alternatifi sağlayacak ve kentsel yaşam kalitesini arttıracak sağlıklı, kimlikli alanlar oluşturmak için bugün farklı yaklaşımlar tartışılmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri de ekolojik tasarımdır. Hem kentsel alanlarda hem de geleneksel yerleşmelerde uygulanabilecek ekoloji temelli tasarımlar, bu alanların korunmasına ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yardımcı olacaktır. Cumalıkızık geleneksel Anadolu yerleşmelerinin özgün örneklerinden olup, bugüne ulaşan kırsal kent dokusu, ahşap konutları, yörede yaşamını sürdüren yerel halkı ve siluet özellikleri ile döneminin niteliklerini bugün de taşıyan bir alandır. Köy, özgün sivil mimarlık örnekleri ile kırsal karakterini korumaktayken aynı zamanda tarım arazileri ile tarımsal faaliyetlerini sürdüren ve geleneksel dokusunu önemli ölçüde korumuş bir tarihi yerleşmedir. Araştırmanın temel amacı; önemli bir kültür varlığı olan Cumalıkızık geleneksel yerleşmesini ekolojik tasarım kapsamında irdelemek, korumak ve sürdürebilirliğini sağlayacak öneriler sunmaktır. Cumalıkızık köyü geleneksel yerleşmesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacı ile koruma yaklaşımları ve peyzaj tasarımı desteğinin; uygulama yöntem ve araçlarının ortaya konması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, ekolojik temelli tasarım yaklaşımı ve hedefler doğrultusunda kent ekolojisinin bileşenleri analiz edilmiş, ekolojik tasarım kriterleri belirlenerek değerlendirilmiş ve araştırma alanı için koruma ve tasarım önerileri geliştirilmiştir